CÁC NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA Y HỌC GIẤC NGỦ, ẤN BẢN THỨ 2 (2026)
(Fundamentals of Sleep Medicine, 2nd Edition)
Tác giả: Richard B. Berry, Mary H. Wagner và Scott M. Ryals. Dịch & chú giải: BS. LÊ ĐÌNH SÁNG.
Bản dịch được chia sẻ vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. Nghiêm cấm thương mại hoá bản dịch này dưới bất kỳ hình thức nào.

Chương 35. THEO DÕI ĐIỆN NÃO ĐỒ LÂM SÀNG VÀ ĐỘNG KINH VỀ ĐÊM

Clinical electroencephalography and nocturnal epilepsy
Richard B. Berry, MD, FAASM; Mary H. Wagner, MD, FAASM; Scott M. Ryals, MD, FAASM

Fundamentals of Sleep Medicine, Chapter 35, 781-805

Vị trí của các điện cực điện não đồ (electroencephalographic – EEG) theo hệ thống 10-20 quốc tế được minh họa trong Hình 35-1 và Hình 35-2. Mỗi điện cực được ký hiệu bằng một chữ cái tương ứng với vùng hoặc thùy não nằm bên dưới (Fp = cực trán [frontopolar]; F = trán [frontal]; P = đỉnh [parietal]; O = chẩm [occipital]; T = thái dương [temporal]) cùng các con số xác định vị trí của điện cực. Các số lẻ nằm ở bên trái và số chẵn nằm ở bên phải, trong khi chữ “z” dùng để chỉ các điện cực nằm trên đường giữa. Các con số này thường được hiển thị dưới dạng chỉ số dưới. Thuật ngữ “10-20” đề cập đến việc các điện cực được đặt ở khoảng cách 10% hoặc 20% so với khoảng cách giữa các mốc giải phẫu như gốc mũi (nasion), ụ chẩm ngoài (inion), hoặc các điểm trước tai (preauricular points) (Hình 35-2). Các điện cực vùng tai (dái tai) trái và phải là A1 và A2. Trong theo dõi giấc ngủ, các điện cực này được đặt trên mỏm chũm và có tên gọi tương ứng là M1 và M2. Hình 35-1 minh họa hệ thống danh pháp điện cực mới, trong đó T3, T4, T5 và T6 đã được thay thế bằng T7, T8, P7 và P8. Theo danh pháp mới này, tất cả các điện cực trên mỗi mặt phẳng dọc giữa (sagittal plane) đều mang cùng một chữ số (F7, T7, P7) và hầu hết các điện cực trên cùng một mặt phẳng trán (coronal plane) đều mang cùng một chữ cái (P7, P3, Pz, P4, P8). Tuy nhiên, nhiều phòng xét nghiệm điện não đồ vẫn sử dụng danh pháp điện cực cũ, tương tự hầu hết các tài liệu y văn về bệnh động kinh đã xuất bản. Sơ đồ các vùng não được quan tâm trong bệnh động kinh và theo dõi điện não đồ được thể hiện trong Hình 35-3. Rãnh trung tâm (central sulcus) còn được gọi là khe trung tâm hay khe Rolandic, có vai trò phân chia thùy trán và thùy đỉnh.

Hình 35-1: Vị trí Đặt Điện cực 10-20. Danh pháp mới đổi tên một số điện cực. Các điện cực T3, T4, T5 và T6 nay lần lượt là T7, T8, P7 và P8. (Nguồn: Berry RB. Fundamentals of Sleep Medicine. Elsevier; 2012:546)

Hình 35-2: Hệ thống Đặt Điện cực 10-20. Tất cả các điện cực được đặt ở khoảng cách 10% hoặc 20% so với khoảng cách giữa hai mốc giải phẫu tiêu chuẩn. (Nguồn: Berry RB. Fundamentals of Sleep Medicine. Elsevier; 2012:546)

Hình 35-3: Các Vùng Não Quan trọng đối với Bệnh Động kinh. Lưu ý vị trí của vùng vận động bổ sung (SMA), Thùy đảo (Insula), và các vùng nền và mặt trong của thùy thái dương.