Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 119. DƯỢC ĐỘNG HỌC, DƯỢC LỰC HỌC VÀ THEO DÕI THUỐC TRONG BỆNH LÝ CẤP TÍNH

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 119. DƯỢC ĐỘNG HỌC, DƯỢC LỰC HỌC VÀ THEO DÕI THUỐC TRONG BỆNH LÝ CẤP TÍNH

Pharmacokinetics, pharmacodynamics and drug monitoring in acute illness
Christine Chung; Jason A. Roberts

Oh’s Intensive Care Manual, 119, 1349-1355

Dược động học ([Pharmacokinetics – PK]) mô tả hành trình của một loại thuốc đi qua cơ thể, bao gồm các quá trình hấp thu, phân bố, chuyển hoá và thải trừ theo thời gian. Dược lực học ([Pharmacodynamics – PD]) là tác dụng sinh lý của một loại thuốc lên cơ thể. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này có thể được sử dụng để dự đoán cách một loại thuốc sẽ hoạt động trên một người bệnh cụ thể, từ đó dẫn đến việc cá thể hóa các phác đồ liều lượng.

Các khuyến cáo về liều lượng của nhà sản xuất thường dựa trên dược động học và dược lực học của một quần thể người bệnh bình thường. Mặc dù có thể có các hướng dẫn về liều lượng cho những nhóm đối tượng đặc biệt (ví dụ: suy gan và suy thận), nhưng hiếm khi có các lời khuyên sẵn có về liều lượng đối với những người bệnh mắc bệnh lý nặng kèm theo suy đa tạng hoặc tăng thanh thải thận.

Những thay đổi phức tạp và liên tục ảnh hưởng đến dược động học và dược lực học ở những người bệnh nặng tạo ra những thách thức đáng kể trong việc tối ưu hóa điều trị, đặc biệt là đối với những loại thuốc thiếu các thông số có thể đo lường kịp thời để xác định liều lượng. Khi tình trạng lâm sàng của người bệnh cải thiện hoặc xấu đi, các phác đồ dùng thuốc đòi hỏi phải được điều chỉnh để tối đa hóa lợi ích trong khi giảm thiểu các tác dụng độc hại bất lợi. Mục đích của chương này là cung cấp cho người đọc các nguyên lý cơ bản về dược động học và dược lực học nhằm hỗ trợ sự hiểu biết của họ về liều lượng thuốc ở những người bệnh mắc bệnh lý nặng.

DƯỢC ĐỘNG HỌC

Hấp Thu

Sinh khả dụng ([Bioavailability – F]) là tỷ lệ của liều dùng được đưa vào hệ tuần hoàn và phụ thuộc vào nhiều biến số bao gồm sự hấp thu. Đối với đường tĩnh mạch, F thường bằng 1 trừ khi nó là một tiền thuốc ([prodrug]), tức là cần trải qua quá trình chuyển hóa để trở thành dạng hoạt động. Đối với đường uống, F cũng sẽ nhỏ hơn 1 trong phần lớn các trường hợp vì một tỷ lệ thuốc bị mất đi trong hành trình từ ống tiêu hóa đến vị trí chuyển hóa của nó, ví dụ: sinh khả dụng của dung dịch digoxin dạng lỏng là 0,75. Việc chuyển đổi sang một liều dùng đường tĩnh mạch tương đương đòi hỏi phải giảm liều khoảng 25%.