Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 24. THEO DÕI HUYẾT ĐỘNG

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 24. THEO DÕI HUYẾT ĐỘNG

Haemodynamic monitoring
Denzil Gill; Christopher Peter Nickson; Kevin Pathmanathan; Sarah Wesley

Oh’s Intensive Care Manual, 24, 198-218

Giới Thiệu

Quá trình theo dõi huyết động (haemodynamic monitoring) giúp quan sát các chức năng của hệ tim mạch (cardiovascular system) và xác định xem sự tưới máu cơ quan (organ perfusion) có được duy trì đầy đủ hay không. Các bác sĩ sử dụng những kết quả đo lường thường xuyên hoặc liên tục các biến số sinh lý (physiologic variables) từ quá trình theo dõi huyết động để phát hiện tình trạng suy tuần hoàn tim mạch (cardiovascular insufficiency), xác định các yếu tố góp phần và hướng dẫn các can thiệp điều trị. Những can thiệp này bao gồm: lựa chọn phương pháp điều trị, đánh giá mức độ đáp ứng với điều trị, xác định các mục tiêu điều trị (therapeutic endpoints) và phát hiện các biến chứng. Thực hành tại Đơn vị Hồi sức Tích cực (ICU) hiện nay đang có xu hướng ưu tiên sử dụng các phương pháp theo dõi ít xâm lấn hơn. Xu hướng này phản ánh những tiến bộ trong công nghệ, mong muốn tránh các biến chứng và thực tế là chưa có đủ dữ liệu chứng minh các kỹ thuật xâm lấn hơn sẽ giúp cải thiện tỷ lệ sống sót.

Đáng tiếc là, không tồn tại một hệ thống theo dõi huyết động lý tưởng (xem Hộp 24.1). Các hệ thống theo dõi huyết động hiện tại chỉ cung cấp cho bác sĩ lâm sàng tại giường bệnh các số đo về áp lực và lưu lượng bên trong hệ tim mạch. Đây vốn chỉ là những chỉ số thay thế không chính xác tuyệt đối (inexact surrogates) của tiền gánh (preload), sức co bóp (contractility) và hậu gánh (afterload). Những thông số này được đo lường trực tiếp hoặc suy ra từ huyết áp (blood pressure – BP) động mạch hệ thống hoặc động mạch phổi, các chỉ số về thể tích hoặc áp lực của quá trình đổ đầy tim (cardiac filling), thể tích nhát bóp (stroke volume – SV) hoặc cung lượng tim (cardiac output – CO) và các điểm chuẩn đánh giá tình trạng sức khỏe của mô (markers of tissue wellbeing).

Chương này mô tả các nguyên tắc theo dõi huyết động có tính ứng dụng lâm sàng cao. Nội dung chương phác thảo vai trò của việc đánh giá lâm sàng và tập trung vào các kỹ thuật theo dõi dựa trên quá trình đo lường áp lực (áp lực động mạch hệ thống, tĩnh mạch trung tâm và động mạch phổi) cũng như lưu lượng (Cung lượng tim – CO). Chúng tôi cũng sẽ thảo luận về việc theo dõi huyết động chức năng, bao gồm dự đoán khả năng đáp ứng với dịch truyền (fluid responsiveness) và theo dõi sự tưới máu trong vi tuần hoàn (microcirculation).

Các Nguyên Tắc Theo Dõi Huyết Động Trong Thực Hành Lâm Sàng

Việc ưu tiên lựa chọn phương pháp theo dõi huyết động nào sẽ phụ thuộc vào từng bệnh cảnh cụ thể. Các yếu tố bối cảnh quan trọng bao gồm đặc điểm bệnh nhân và bản chất bệnh lý của họ, môi trường chăm sóc tích cực, chuyên môn của các bác sĩ điều trị và sự sẵn có của các thiết bị khác nhau. Dù trong hoàn cảnh nào, chúng ta đều cần áp dụng các nguyên tắc chung sau đây: