Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 25. SIÊU ÂM TIM TRONG HỒI SỨC CẤP CỨU

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 25. SIÊU ÂM TIM TRONG HỒI SỨC CẤP CỨU

Echocardiography in intensive care
James Richards Anstey; Craig George Terrell Morris; Ubbo F. Wiersema

Oh’s Intensive Care Manual, 25, 219-231

Vật Lý Siêu Âm

Siêu âm bao gồm các sóng nén và giãn loãng xen kẽ ở các tần số cao hơn ngưỡng nghe của tai người (khoảng 20 kHz [kilohertz – đơn vị SI của tần số]). Việc tạo hình ảnh siêu âm bắt nguồn từ quá trình phát và thu nhận các sóng phản hồi, phản xạ tại mặt phân cách giữa các mô có trở kháng âm thanh (acoustic impedance) khác nhau. Thời gian để xung sóng siêu âm quay trở lại giúp xác định độ sâu của mặt phân cách phản xạ, giả định vận tốc truyền qua các mô là một hằng số (1540 m/s [mét/giây – đơn vị SI của vận tốc]).

Đối với siêu âm tim qua thành ngực (transthoracic echocardiography – TTE), y học sử dụng tần số siêu âm từ 1-5 MHz [megahertz], đây là sự cân bằng giữa độ phân giải không gian cao hơn đạt được ở tần số cao và khả năng xuyên thấu sâu hơn đạt được với hình ảnh tần số thấp. Đầu dò siêu âm tim qua thực quản (transoesophageal echocardiography – TOE) sử dụng tần số cao hơn (3-7 MHz) và nằm gần các cấu trúc khảo sát hơn, cho phép hình ảnh đạt độ nét vượt trội.

Để tạo ra hình ảnh 2D, hệ thống điện tử quét chùm tia siêu âm qua mặt phẳng khảo sát dựa vào hiện tượng giao thoa pha sóng, do đó có tên gọi là ‘đầu dò mảng pha’ (phased array probe). Tốc độ khung hình (frame rate) là tần số làm mới của hình ảnh 2D (độ phân giải thời gian), phụ thuộc vào tần số lặp lại xung và chiều rộng của hình ảnh (số lượng vạch quét). Các đầu dò thế hệ mới cho phép biểu diễn các cấu trúc 3D bằng cách kết hợp các điểm ảnh thể tích (voxels – tương đương 3D của điểm ảnh 2D) từ các dữ liệu khối, nhưng điều này đòi hỏi bác sĩ phải thu nhận hình ảnh chất lượng cao qua nhiều chu kỳ tim.

Siêu Âm Tim Doppler

Hiệu ứng Doppler là sự thay đổi tần số (Δf) của sóng siêu âm xảy ra khi vật thể phản xạ đang di chuyển tương đối so với nguồn phát và bộ thu sóng. Bác sĩ có thể tính toán vận tốc của vật thể (v) từ sự dịch chuyển tần số đo được thông qua phương trình Doppler: