Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 29. CÁC HỘI CHỨNG VÀNH CẤP, THĂM DÒ VÀ CAN THIỆP

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 29. CÁC HỘI CHỨNG VÀNH CẤP, THĂM DÒ VÀ CAN THIỆP

Acute coronary syndromes, investigations and interventions
Shanthosh Sivapathan; Faraz Pathan; Ian Seppelt
Oh’s Intensive Care Manual, 29, 263-288

GIỚI THIỆU

Bệnh lý tim mạch (Cardiovascular disease – CVD) là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trong xã hội công nghiệp phương Tây, trong đó bệnh lý động mạch vành (Coronary artery disease – CAD) chiếm khoảng 40% trong số các ca tử vong này. Lên đến 70% các trường hợp tử vong do bệnh lý động mạch vành xảy ra bên ngoài bệnh viện dưới dạng đột tử do ngừng tim. Ở những người trên 40 tuổi, nhồi máu cơ tim cấp (Acute myocardial infarction – MI) là nguyên nhân của khoảng 20% tổng số ca tử vong. Trong số những người tử vong cấp tính, 50%-65% không có tiền sử y khoa về bệnh lý tim mạch trước đó. Đối với những người bệnh nhập viện, tỷ lệ tử vong sớm là 5%-7% (cao hơn nhiều ở các nhóm nguy cơ) và có thể tăng lên 7%-18% vào thời điểm 12 tháng. Việc cải thiện tỷ lệ tử vong do bệnh lý động mạch vành tại bệnh viện và trong dài hạn đòi hỏi phải nhận diện nhanh chóng các người bệnh có nguy cơ và triển khai các phương pháp điều trị dựa trên bằng chứng.

NHỒI MÁU CƠ TIM

Nhồi máu cơ tim (Myocardial infarction – MI) xuất hiện khi có bằng chứng về hoại tử cơ tim trong một bối cảnh lâm sàng phù hợp với tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim. Việc chẩn đoán bao gồm sự nghi ngờ trên lâm sàng, cùng với các bằng chứng hỗ trợ từ điện tâm đồ (Electrocardiography – ECG), các dấu ấn sinh học (Biomarkers), siêu âm tim hoặc các phát hiện khi khám nghiệm tử thi để xác nhận chẩn đoán.

Nhồi máu cơ tim có thể bắt nguồn từ các cơ chế bệnh sinh và dịch tễ học khác nhau (Hộp 29.1). Mỗi cơ chế có thể có một tiên lượng khác nhau mặc dù có sự thay đổi tương tự về dấu ấn sinh học hoặc điện tâm đồ, và các hình thái nhồi máu cơ tim có thể khác nhau ở các quần thể người bệnh tại khoa cấp cứu, khoa ngoại hoặc khoa hồi sức tích cực (Intensive care unit – ICU). Điều này có thể có tầm quan trọng trên lâm sàng khi áp dụng kết quả của các thử nghiệm hoặc các hướng dẫn điều trị cho những quần thể người bệnh như vậy. Một lượng nhỏ hoại tử cơ tim có thể xảy ra ở người bệnh suy tim (Heart failure – HF), rối loạn nhịp tim, thuyên tắc phổi hoặc sau các thủ thuật tim mạch diễn ra bình thường; những trường hợp này tốt hơn nên được gọi là tổn thương cơ tim (Myocardial injury) thay vì nhồi máu cơ tim.

HỘI CHỨNG VÀNH CẤP

Hội chứng vành cấp (Acute coronary syndromes – ACS) mô tả phổ những người bệnh đến khám với triệu chứng khó chịu ở ngực hoặc các triệu chứng khác của tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim cấp tính (Hộp 29.2).

Hội chứng vành cấp có thể được chia nhỏ thêm thành nhồi máu cơ tim có ST chênh lên (ST-elevation myocardial infarction – STEMI) và nhồi máu cơ tim không có ST chênh lên (Non-ST-segment elevation myocardial infarction – NSTEMI), bao gồm cả đau thắt ngực không ổn định (Unstable angina – UA), vốn phản ánh tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim nhưng không có tổn thương tế bào. Cả hai trường hợp này luôn được gây ra bởi sự hình thành huyết khối gần đây trên mảng xơ vữa động mạch vành đã có từ trước, đôi khi do thuyên tắc mạch hoặc lóc tách động mạch. Theo nghĩa này, chúng khác với cơn đau thắt ngực ổn định, vốn thường được kích hoạt bởi sự gia tăng nhu cầu oxy của cơ tim trên nền tình trạng hẹp động mạch vành đáng kể. Hội chứng vành cấp là những trường hợp cấp cứu y khoa và là một trong những nguyên nhân thường xuyên nhất dẫn đến việc nhập viện và nhập khoa chăm sóc mạch vành.