Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 79. CHẤN THƯƠNG HÀM MẶT VÀ ĐƯỜNG THỞ TRÊN

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 79. CHẤN THƯƠNG HÀM MẶT VÀ ĐƯỜNG THỞ TRÊN

Maxillofacial and upper-airway injuries
Jason Pincus; Alexander M. Bobinskas; Scott Charles Borgna
Oh’s Intensive Care Manual, 79, 915-921

Chấn Thương Hàm Mặt

Chấn thương hàm mặt đụng dập hoặc xuyên thấu (blunt or penetrating maxillofacial injuries) có thể là tổn thương đơn độc hoặc nằm trong bệnh cảnh đa chấn thương (multisystem trauma). Các tổn thương đe dọa tính mạng đi kèm xuất hiện ở 6,2% người bệnh chấn thương vùng mặt, thường bao gồm chấn thương sọ não, cột sống cổ và lồng ngực. Tình trạng xuất huyết đường thở ồ ạt và tắc nghẽn đường thở là những thách thức lớn, đòi hỏi kỹ năng kiểm soát đường thở điêu luyện để ngăn ngừa các kết cục bất lợi. Chương này tóm tắt các kiến thức cơ bản về giải phẫu, bệnh lý học, biến chứng và những cạm bẫy thường gặp trong cấp cứu chấn thương hàm mặt và đường thở trên.

Dịch Tễ Học

Chấn thương hàm mặt xảy ra thường xuyên nhất ở nhóm tuổi 15-25 và gặp ở nam giới nhiều gấp 3 đến 5 lần so với nữ giới. Cơ chế chấn thương đụng dập (blunt injury mechanisms) chiếm gần 98% tổng số ca. Té ngã, bạo lực và tai nạn giao thông là những nguyên nhân hàng đầu, bên cạnh chấn thương thể thao và tai nạn lao động. Việc sử dụng rượu bia trước đó rất đa dạng và đặc biệt phụ thuộc vào độ tuổi. Ở người bệnh đa chấn thương có Điểm Đánh Giá Mức Độ Chấn Thương (Injury Severity Score – ISS) > 15, chấn thương hàm mặt chiếm tỷ lệ lên tới 16%, với tỷ lệ tử vong tương ứng là 10,5%.

Các Khía Cạnh Giải Phẫu

Gãy xương, xuất huyết, tổn thương phần mềm và phù nề là những biểu hiện phổ biến nhất của chấn thương đụng dập vùng mặt. Mức độ nghiêm trọng của chấn thương vùng mặt tỷ lệ thuận trực tiếp với vận tốc lực tác động. Thông thường, gãy xương hàm mặt liên quan đến tầng giữa mặt (bao gồm cả ổ mắt) (71,5%), xương hàm dưới (24,3%) và xương trán (4,2%).

Gãy Xương Hàm Dưới