Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 97. CHẤN THƯƠNG Ở TRẺ EM

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 97. CHẤN THƯƠNG Ở TRẺ EM

Paediatric trauma
Kevin McCaffery

Oh’s Intensive Care Manual, 97, 1095-1101

Giới Thiệu

Ở các quốc gia phát triển, chấn thương (trauma) tiếp tục là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ em trên 1 tuổi. Tuy nhiên, ngay cả ở những bệnh nhi bị thương nặng, tỷ lệ tử vong vẫn rất thấp (khoảng 5%). Do đó, trong quá trình hành nghề, các bác sĩ chăm sóc tích cực (intensive care physicians) làm việc tại các đơn vị dành cho người lớn rất có thể sẽ cần tham gia ổn định tình trạng cho một bệnh nhi bị chấn thương trước khi chuyển tuyến đến một cơ sở nhi khoa.

Mặc dù nhiều nguyên tắc xử trí chấn thương là điểm chung cho cả bệnh nhân nhi và người lớn, nhưng giữa hai nhóm này vẫn tồn tại những khác biệt then chốt. Chương này chủ yếu nhằm mục đích hỗ trợ các bác sĩ hồi sức tích cực chuyên về người lớn trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc ngay lập tức cho trẻ em bị thương, đồng thời nhấn mạnh vào các điểm khác biệt về giải phẫu, sinh lý hoặc bệnh lý có liên quan.

Chấn thương kín (hay chấn thương đụng dập) (blunt trauma) chiếm phần lớn các trường hợp nhập viện, trong đó tai nạn giao thông (motor vehicle accidents) là cơ chế gây thương tích phổ biến nhất. Tuy nhiên, thập kỷ qua đã chứng kiến sự gia tăng đáng lo ngại về các ca chấn thương hở (hay chấn thương xuyên thấu) (penetrating injury) gây tử vong do hành vi cố ý thực hiện. Điều này được thể hiện rõ qua sự gia tăng các vụ tội phạm sử dụng dao ở Vương quốc Anh và những tác hại liên quan đến súng đạn ở Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Tỷ lệ tử vong liên quan đến súng đạn ở trẻ em tại Hoa Kỳ gần đây đã vượt qua tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông để trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Trẻ em ở các vùng xung đột trên khắp thế giới lại mang những mô hình chấn thương hoàn toàn khác biệt. Dữ liệu từ Cơ quan Đăng ký Chấn thương thuộc Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ cho thấy 22% bệnh nhi nhập viện với vết thương do đạn bắn (gunshot wounds), trong khi 43% bị thương do các vụ nổ (explosions).

Các mô hình chấn thương đã thay đổi theo thời gian, và kết cục lâm sàng của người bệnh cũng vậy. Yếu tố cốt lõi giúp cải thiện kết cục lâm sàng trong nhiều thập kỷ qua chính là sự ra đời của các luật lệ nhằm nâng cao an toàn trên đường bộ, tại nơi làm việc và trong nhà ở (ví dụ: luật thắt dây an toàn, luật cấm uống rượu khi lái xe, luật an toàn sức khỏe lao động và các quy định quản lý rủi ro trong gia đình như bắt buộc lắp đặt hàng rào hồ bơi hay trang bị thiết bị báo khói). Song song đó, những đổi mới đáng kể trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đã mang lại kết quả tốt hơn cho người bệnh chấn thương trong suốt tiến trình chăm sóc, tính từ thời điểm bị thương trở đi. Những yếu tố này bao gồm: