Hội chứng Buồng trứng Đa nang. CHƯƠNG 13. HỘI CHỨNG TƯƠNG ĐƯƠNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG Ở NAM GIỚI

Hội chứng Buồng trứng Đa nang: Từ Cơ sở Khoa học đến Các Tiến bộ Lâm sàng trong Suốt Cuộc đời | Polycystic Ovary Syndrome – Basic Science to Clinical Advances Across the Lifespan.
Biên tập: Rehana Rehman and Aisha Sheikh | (C) 2025 Nhà xuất bản Elsevier.
Dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Ngô Đức Kỷ

CHƯƠNG 13. HỘI CHỨNG TƯƠNG ĐƯƠNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG Ở NAM GIỚI

AHMED SAYED METTAWI

Giới Thiệu

Hội chứng buồng trứng đa nang (polycystic ovary syndrome – PCOS) là một trong những rối loạn nội tiết và chuyển hóa phổ biến và được xác định rõ ràng nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Ước tính có tới 13% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản bị ảnh hưởng bởi tình trạng này, mặc dù một tỷ lệ rất lớn trong số họ không được chẩn đoán (khoảng 70%). Các triệu chứng gây phiền toái và những biến chứng đi kèm thường là lý do khiến bệnh nhân tìm đến các cơ sở y tế; những vấn đề này bao gồm nhưng không giới hạn ở chu kỳ kinh nguyệt bất thường, vô sinh, rậm lông và mụn trứng cá, các biến chứng chuyển hóa (ví dụ: tăng cân, đái tháo đường (diabetes mellitus – DM), hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome – MetS)), cùng với các rối loạn ăn uống và tâm trạng.

Tình trạng này đã được nghiên cứu từ năm 1935 khi nó được gọi là hội chứng Stein-Leventhal, trong đó buồng trứng đa nang là một thành phần thiết yếu của hội chứng. Qua nhiều năm, cơ chế bệnh sinh tiềm ẩn và nền tảng rối loạn chuyển hóa đã được làm sáng tỏ ở một mức độ lớn và nhiều đặc điểm đã được thống nhất (ví dụ: tình trạng giảm nhạy cảm với insulin, cường androgen (hyperandrogenism – HA), và rối loạn điều hòa gonadotropin). Người ta đã đưa ra giả thuyết rằng hầu hết các trường hợp đều có chung những bất thường ở khâu thượng nguồn (ví dụ: quá trình sinh tổng hợp steroid hoặc những bất thường về insulin) nhưng có thể khác nhau ở các biểu hiện hạ nguồn; hình thái buồng trứng đa nang (polycystic ovarian morphology – PCO) là một ví dụ đáng chú ý vì nó chỉ xuất hiện ở 80% bệnh nhân và cũng có thể được phát hiện ở những người bình thường. Thực tế, do có phổ biểu hiện lâm sàng rộng, và để tránh nhầm lẫn, nhiều tổ chức đã nỗ lực đưa ra các tiêu chuẩn có thể giúp bác sĩ lâm sàng đạt được chẩn đoán chính xác (ví dụ: Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (National Institutes of Health – NIH), Hiệp hội Cường Androgen, và Hiệp hội Sinh sản và Phôi thai học Châu Âu/Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ESHRE/ASRM) hoặc đồng thuận Rotterdam), kết thúc bằng hướng dẫn quốc tế về PCOS mới nhất năm 2018 được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn Rotterdam (Bảng 13.1). NIH đã công bố các khuyến cáo dựa trên bằng chứng trong hội thảo phương pháp luận năm 2012 của họ, phác thảo sự cần thiết phải báo cáo các kiểu hình PCOS trong nghiên cứu và nêu chi tiết bốn kiểu hình (Bảng 13.2). Đáng chú ý, chẩn đoán PCOS là một chẩn đoán loại trừ vì nhiều đặc điểm trùng lặp với các rối loạn khác (ví dụ: rối loạn tuyến giáp, tăng prolactin máu, tăng sản thượng thận bẩm sinh thể không cổ điển).

Bảng 13.1 Sự tiến triển của các Tiêu chuẩn Chẩn đoán Hội chứng Buồng trứng Đa nang (PCOS) qua các năm

(Nguồn: Chuyển thể từ Aversa A, la Vignera S, Rago R, et al. Fundamental concepts and novel aspects of polycystic ovarian syndrome: expert consensus resolutions. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11(516); Teede H, Misso M, Costello M, et al. International evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Monash University. 2018; và NIH Evidence-Based Workshop Panel. NIH evidence-based workshop on polycystic ovary syndrome. 2012.)

Bảng 13.2 Các Kiểu hình khác nhau của Hội chứng Buồng trứng Đa nang (PCOS) theo Hội thảo Phương pháp luận dựa trên Bằng chứng của NIH

Ghi chú: Các kiểu hình có các phân nhóm đi kèm hoặc không đi kèm béo phì. NIH, Viện Y tế Quốc gia; PCO, buồng trứng đa nang; PCOS, hội chứng buồng trứng đa nang.