Hội chứng Buồng trứng Đa nang. CHƯƠNG 17. VAI TRÒ CỦA CÁC THUỐC NHẠY CẢM INSULIN TRONG QUẢN LÝ HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

Hội chứng Buồng trứng Đa nang: Từ Cơ sở Khoa học đến Các Tiến bộ Lâm sàng trong Suốt Cuộc đời | Polycystic Ovary Syndrome – Basic Science to Clinical Advances Across the Lifespan.
Biên tập: Rehana Rehman and Aisha Sheikh | (C) 2025 Nhà xuất bản Elsevier.
Dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Ngô Đức Kỷ

CHƯƠNG 17. VAI TRÒ CỦA CÁC THUỐC NHẠY CẢM INSULIN TRONG QUẢN LÝ HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

OWAIS RASHID VÀ MAHWISH FATIMA

GIỚI THIỆU

Tình trạng tăng insulin máu (hyperinsulinemia) và kháng insulin (insulin resistance – IR) được coi là những thủ phạm chính đằng sau sinh lý bệnh của hội chứng buồng trứng đa nang (polycystic ovary syndrome – PCOS). Tăng insulin máu và kháng insulin gây ra tình trạng không rụng trứng mãn tính (chronic anovulation), tăng androgen máu (hyperandrogenemia), rối loạn chức năng chuyển hóa (metabolic dysfunction), và các bệnh lý đồng mắc (comorbidities) liên quan bằng cách ảnh hưởng đến các tuyến nội tiết (buồng trứng, tuyến thượng thận, tuyến yên) và các mô ngoại vi (mô mỡ, gan, và cơ vân) theo nhiều cách khác nhau. Dựa trên những suy luận này, một số thuốc nhạy cảm insulin (insulin sensitizers) đã được đánh giá để xem liệu chúng có thể là một lựa chọn điều trị cho các bệnh nhân mắc PCOS hay không. Kết hợp với việc điều chỉnh lối sống (lifestyle modification), các thuốc nhạy cảm insulin được sử dụng để giảm mức insulin và cải thiện tình trạng kháng insulin, điều này cuối cùng dẫn đến việc cải thiện chức năng nội tiết và chuyển hóa liên quan đến PCOS.

Giả thuyết đằng sau việc sử dụng các thuốc nhạy cảm insulin ở hầu hết các bệnh nhân mắc PCOS là gần như tất cả phụ nữ béo phì mắc PCOS và hơn một nửa số bệnh nhân PCOS có cân nặng bình thường đều có biểu hiện kháng insulin và cho thấy tình trạng tăng insulin máu lúc đói (fasting) hoặc sau kích thích (stimulated) ở một mức độ nào đó.

CƠ CHẾ CỦA CÁC THUỐC NHẠY CẢM INSULIN TRONG PCOS

Các cơ chế khác nhau làm nổi bật tác dụng có lợi của các thuốc nhạy cảm insulin bao gồm việc giảm nồng độ insulin dẫn đến sự gia tăng globulin gắn hormone sinh dục (sex hormone-binding globulin – SHBG), do đó làm giảm sự sẵn có của cả androgen tự do và androgen lưu hành trong máu đi đến các mô ngoại vi. Sự cải thiện độ nhạy insulin và giảm nồng độ insulin làm tăng cơ hội thụ thai ở cả phụ nữ vô sinh (infertile) và hiếm muộn (subfertile) mắc PCOS. Mức insulin giảm gây ra sự sụt giảm lượng androgen liên kết và tự do, điều này giúp cải thiện hầu hết các dấu hiệu và triệu chứng của tình trạng tăng androgen máu (hyperandrogenemia). Bằng cách cải thiện tình trạng kháng insulin và giảm mức insulin thông qua các thuốc nhạy cảm insulin, tình trạng bất dung nạp glucose (glucose intolerance) cũng được cải thiện, giúp trì hoãn sự khởi phát của bệnh đái tháo đường típ 2 (type 2 diabetes mellitus – T2DM) và sự tiến triển của hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome), cùng với các nguy cơ tim mạch (cardiovascular – CV) liên quan.

CÁC THUỐC NHẠY CẢM INSULIN TRONG HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

Metformin