Hội chứng Buồng trứng Đa nang. CHƯƠNG 4. SINH LÝ BỆNH CỦA HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

Hội chứng Buồng trứng Đa nang: Từ Cơ sở Khoa học đến Các Tiến bộ Lâm sàng trong Suốt Cuộc đời | Polycystic Ovary Syndrome – Basic Science to Clinical Advances Across the Lifespan.
Biên tập: Rehana Rehman and Aisha Sheikh | (C) 2025 Nhà xuất bản Elsevier.
Dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Ngô Đức Kỷ

CHƯƠNG 4. SINH LÝ BỆNH CỦA HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

Mohummad Hassan Raza Raja, Muhammad Abdullah Javed, Và Rehana Rehμαν

Sinh Lý Bệnh Của Hội Chứng Buồng Trứng Đa Nang

Hội chứng buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS), một bệnh lý rối loạn nội tiết ở nữ giới trong độ tuổi sinh sản, có căn nguyên đa yếu tố, chủ yếu được xác định bởi sự hiện diện của ít nhất hai trong ba tình trạng sau: các chu kỳ thưa rụng trứng/không rụng trứng (oligo-ovulatory/anovulatory cycles), buồng trứng đa nang (polycystic ovaries), và cường androgen (hyperandrogenism). Được coi là một chẩn đoán loại trừ một cách rộng rãi, tình trạng này tiếp tục là nguyên nhân phổ biến nhất gây vô sinh liên quan đến việc không rụng trứng ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, và các ước tính cho thấy có tới 20% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có thể bị ảnh hưởng bởi hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Do có cơ sở sinh lý bệnh phức tạp, bao gồm sự đan xen phức tạp giữa những bất thường về nội tiết tố (hormonal aberrations) cùng với các yếu tố di truyền (genetic), di truyền ngoại gene (epigenetic) và môi trường, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) biểu hiện như một phổ bệnh lý trải dài với các triệu chứng từ nhẹ đến nặng.

Những Bất Thường Về Nội Tiết Tố

Dư Thừa Androgen

Mức androgen tăng cao là một đặc điểm cốt lõi của hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), gây ra một số biểu hiện lâm sàng khi bệnh nhân đến khám. Trong điều kiện sinh lý bình thường, buồng trứng và tuyến thượng thận đóng góp lượng androgen bằng nhau (chủ yếu là androstenedione và testosterone) ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Ở hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), do sự rối loạn chức năng điều hòa trong quá trình tổng hợp steroid (steroidogenesis), buồng trứng (và trong một số trường hợp, cả tuyến thượng thận) sản xuất quá mức androgen.

Cường Androgen Buồng Trứng Chức Năng

Nguồn gốc chính của các androgen buồng trứng là các tế bào vỏ (theca cells), tế bào sản xuất ra androstenedione. Androstenedione được chuyển hóa thành testosterone trực tiếp trong các tế bào vỏ hoặc có thể được bài tiết vào máu để chuyển hóa tại các mô ngoại vi. Tình trạng cường androgen (hyperandrogenism), như được quan sát thấy trong hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), được thúc đẩy bởi cả các yếu tố bên ngoài và bên trong buồng trứng. Ở những phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), các tế bào vỏ cho thấy sự gia tăng biểu hiện của các enzyme CYP17A1 và CY11A, cùng với sự giảm biểu hiện của CYP19 trong các tế bào hạt (granulosa cells).