Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 23. SUY THÙY TRƯỚC TUYẾN YÊN

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 23. SUY THÙY TRƯỚC TUYẾN YÊN

Anterior Pituitary Insufficiency (Hypopituitarism)
John J. Orrego
Endocrine Secrets, CHAPTER 23, 232-239

1. Suy Tuyến Yên Là Gì?

Suy thùy trước tuyến yên, còn được gọi là suy tuyến yên (hypopituitarism), là một hội chứng đặc trưng bởi sự thiếu hụt một hoặc nhiều hormone thùy trước tuyến yên do bất sản (aplasia), thiểu sản (hypoplasia), chèn ép (compression), thâm nhiễm (infiltration), hoặc do sự phá hủy vùng dưới đồi (hypothalamus), cuống tuyến yên (pituitary stalk), và/hoặc tuyến yên (pituitary gland). Bệnh lý suy tuyến yên có thể là bẩm sinh hoặc mắc phải; có tính chất gia đình hoặc lẻ tẻ; nguyên phát (vô căn) hoặc thứ phát; bán phần hoặc toàn phần; và thoáng qua (có thể hồi phục) hoặc vĩnh viễn. Suy thùy sau tuyến yên, còn được gọi là thiếu hụt arginine vasopressin (arginine vasopressin deficiency) hoặc đái tháo nhạt trung ương (central diabetes insipidus), đặc trưng bởi tình trạng giảm tổng hợp hoặc giải phóng hormone chống bài niệu (antidiuretic hormone) dẫn đến đa niệu (polyuria) và chứng khát nhiều (polydipsia), được thảo luận chi tiết trong Chương 23.

2. Thiếu Hụt Arginine Vasopressin (Đái Tháo Nhạt Trung Ương) Có Phải Là Một Biểu Hiện Của Suy Tuyến Yên Không?

Hầu hết người bệnh trưởng thành mắc suy tuyến yên không đi kèm suy thùy sau tuyến yên đồng thời. Tuy nhiên, ở những người bệnh có kèm theo biểu hiện thiếu hụt arginine vasopressin, bác sĩ lâm sàng cần nghi ngờ các bệnh lý như u sọ hầu (craniopharyngioma), viêm tuyến yên (hypophysitis), ung thư di căn (metastatic cancer), và bệnh sarcoid (sarcoidosis).

3. Suy Tuyến Yên Phổ Biến Như Thế Nào Trong Quần Thể Chung?

Một nghiên cứu được thực hiện tại khu vực tây bắc Tây Ban Nha cho thấy tỷ lệ mắc mới (incidence) hàng năm của suy tuyến yên là 4,2 ca trên 100.000 người và tỷ lệ hiện mắc (prevalence) là 45 ca trên 100.000 người. Cuộc khảo sát này không ghi nhận sự khác biệt về giới tính.

4. Nguyên Nhân Nào Gây Suy Thùy Trước Tuyến Yên?