Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 34. U TỦY THƯỢNG THẬN VÀ U CẬN HẠCH THẦN KINH

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 34. U TỦY THƯỢNG THẬN VÀ U CẬN HẠCH THẦN KINH

Pheochromocytomas and Paragangliomas
Ethan Stortz; John J. Orrego; Lauren Fishbein
Endocrine Secrets, Chapter 34, 331-340

1. U Tủy Thượng Thận Và U Cận Hạch Thần Kinh Là Gì?

U tủy thượng thận và u cận hạch thần kinh là các khối u (tumors) của hệ thần kinh tự chủ (autonomic nervous system). U tủy thượng thận (Pheochromocytoma – PCC) là một khối u tủy thượng thận (adrenal medullary tumor) phát sinh từ các tế bào ưa crom (chromaffin cells) và có thể chế tiết ra metanephrine cùng catecholamine.

U cận hạch thần kinh (Paraganglioma – PGL) là một khối u ngoài tuyến thượng thận (extra-adrenal tumor) có nguồn gốc từ các hạch giao cảm hoặc đối giao cảm (sympathetic or parasympathetic ganglia). Các PGL giao cảm có thể chế tiết metanephrine và catecholamine. Các PGL vùng đầu và cổ (head and neck PGLs – HNPGLs) thường thuộc hệ đối giao cảm và không có chức năng chế tiết. Tuy nhiên, khoảng 4% các HNPGL vẫn có khả năng tiết hormone.

Nhìn chung, khoảng 80% các khối u này là PCC và 20% là PGL.

2. U Tủy Thượng Thận Và U Cận Hạch Thần Kinh Phổ Biến Đến Mức Nào?

Tỷ lệ mắc mới PCC và PGL là 0,66 ca trên 100.000 người mỗi năm (tương đương 7 người mỗi năm trong một thành phố có 1 triệu dân). PCC và PGL chiếm từ 0,2–0,6% ở những người bệnh (patients) tăng huyết áp tại các phòng khám ngoại trú đa khoa. Các nghiên cứu tử thiết cho thấy ít nhất 0,05% dân số mang các khối u chưa được chẩn đoán, điều này chỉ ra rằng có rất nhiều ca PCC và PGL bị bỏ sót. Ngoài ra, PCC chiếm khoảng 1–5% trong số các u tuyến thượng thận phát hiện tình cờ (adrenal incidentalomas).

3. Các U Cận Hạch Thần Kinh Nằm Ở Đâu?