Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 65. PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận.

CHƯƠNG 65. PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP

Thyroid and Parathyroid Surgery
Martin Barrio; Robert J. McIntyre; Maria B. Albuja-Cruz; Christopher D. Raeburn
Endocrine Secrets, Chapter 65, 604-615

TUYẾN GIÁP

1. Sử dụng Hệ thống Bethesda, hãy liệt kê các kết quả có thể có của chọc hút bằng kim nhỏ (FNA) đối với các nhân tuyến giáp và mô tả can thiệp phẫu thuật phù hợp.

Hệ thống Bethesda đã được cập nhật vào năm 2023. Bản cập nhật gần đây nhất đã đơn giản hóa các thuật ngữ dùng để mô tả Bethesda nhóm III và Bethesda nhóm IV. Cụ thể, các thuật ngữ “tổn thương dạng nang không rõ ý nghĩa” và “nghi ngờ u tân sinh dạng nang” để mô tả Bethesda nhóm III và IV đã được loại bỏ nhằm tránh gây nhầm lẫn.

• Không chẩn đoán được (Nondiagnostic): Lặp lại chọc hút bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn siêu âm. Chỉ định cắt thùy tuyến giáp (thyroid lobectomy) nếu kết quả vẫn không chẩn đoán được.
• Lành tính (Benign): Nguy cơ ung thư <5%. Theo dõi lâm sàng là phương pháp phù hợp.
• Tế bào không điển hình ý nghĩa chưa xác định (Atypia of Undetermined Significance – AUS): Nguy cơ ung thư 10–40%. Các lựa chọn bao gồm theo dõi (nếu hình ảnh siêu âm và các yếu tố lâm sàng khác cho thấy nguy cơ thấp), và lặp lại chọc hút bằng kim nhỏ có hoặc không kèm theo xét nghiệm sinh học phân tử (molecular testing) hoặc phẫu thuật.
• U tân sinh dạng nang (Follicular Neoplasm): Nguy cơ ung thư 15–35%. Các lựa chọn bao gồm lặp lại chọc hút bằng kim nhỏ để xét nghiệm sinh học phân tử hoặc chỉ định phẫu thuật.
• Nghi ngờ ác tính (Suspicious for malignancy): Nguy cơ ung thư 60–75%. Chỉ định phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp (thyroidectomy).
• Ác tính (Malignant): Nguy cơ ung thư >97%. Thông thường, bác sĩ sẽ khuyến cáo phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp; tuy nhiên, chiến lược theo dõi chủ động (active surveillance) có thể được xem xét ở những người bệnh mắc ung thư nguy cơ rất thấp (<1 cm, không có bằng chứng xâm lấn, di căn, hoặc các đặc điểm xâm lấn mạnh) hoặc ở những người bệnh có rủi ro phẫu thuật cao hay thời gian sống thêm dự kiến ngắn do các bệnh lý đi kèm.

2. Một người bệnh đã được phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp do nhân tuyến giáp nghi ngờ, và giải phẫu bệnh cuối cùng cho thấy ung thư biểu mô (carcinoma). Làm thế nào để bạn quyết định xem việc phẫu thuật cắt hoàn thiện tuyến giáp (completion thyroidectomy) có cần thiết hay không?

Bác sĩ nên tư vấn cho những người bệnh cắt thùy tuyến giáp do nhân tuyến giáp chưa xác định hoặc nghi ngờ rằng họ có thể cần đến một cuộc phẫu thuật thứ hai để cắt hoàn thiện tuyến giáp trong một số trường hợp. Nói một cách ngắn gọn, cắt hoàn thiện tuyến giáp sẽ được chỉ định nếu như ngay từ đầu việc cắt toàn bộ tuyến giáp đã được khuyến cáo giả sử chẩn đoán xác định có sẵn trước cuộc phẫu thuật đầu tiên. Phẫu thuật cắt thùy có thể là phương pháp điều trị đủ đối với những người bệnh nguy cơ thấp nếu đáp ứng các tiêu chí sau: khối u đơn ổ <4 cm không có xâm lấn, không di căn hạch vùng và không di căn xa. Đối với người bệnh nguy cơ cao và một số trường hợp nguy cơ trung bình, bác sĩ chỉ định cắt hoàn thiện tuyến giáp nhằm cho phép điều trị bằng i-ốt phóng xạ (radioactive iodine therapy) hoặc tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình theo dõi bệnh dựa trên các đặc điểm và mong muốn của từng cá nhân.

3. Tại sao không thực hiện sinh thiết cắt lạnh (intraoperative frozen section) trong mổ đối với các nhân tuyến giáp chưa xác định để giúp hướng dẫn mức độ phẫu thuật?

Thật không may, độ chính xác của sinh thiết cắt lạnh đối với hầu hết các nhân tuyến giáp không tốt hơn nhiều so với phương pháp chọc hút bằng kim nhỏ, do đó kỹ thuật này không được sử dụng thường quy. Để phân biệt một tổn thương dạng nang tuyến giáp lành tính với ác tính đòi hỏi bác sĩ giải phẫu bệnh phải đánh giá chi tiết về sự xâm lấn vỏ bao và/hoặc mạch máu, điều mà thực tế không thể thực hiện được ngay trong thời gian phẫu thuật. Sinh thiết cắt lạnh đôi khi chỉ hữu ích trong việc chẩn đoán xác định ung thư đối với các nhân nằm trong nhóm nghi ngờ (Bethesda nhóm V).