Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, ấn bản thứ 7 (2026)
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 7th Edition
Biên tập viên chính: Clive R. G. Quick, Suzanne Biers, Tan Arulampalam, Philip J. Deakin
Dịch & Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng – (C) 2026 Elsevier

CHƯƠNG 32. VÙNG BẸN VÀ CƠ QUAN SINH DỤC NAM – THOÁT VỊ VÀ CÁC VẤN ĐỀ VÙNG BẸN KHÁC

Hernias and other groin problems
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 32, 476-487

Giới thiệu

Chương này bước đầu mô tả các biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán các khối u và tình trạng sưng tấy ở vùng bẹn. Các loại thoát vị thành bụng trước (thoát vị bụng) sẽ được đề cập ở phần cuối chương.

Các khối u và sưng vùng bẹn chiếm khoảng 10% các trường hợp chuyển tuyến đến phòng khám ngoại khoa tổng quát. Ở cả hai giới, khối u phổ biến nhất ở vùng bẹn là thoát vị, chủ yếu là thoát vị bẹn nhưng cũng có thể là thoát vị đùi. Các hạch bạch huyết to do nhiễm trùng hoặc bệnh lý ác tính cũng biểu hiện dưới dạng khối u hoặc sưng vùng bẹn. Ít gặp hơn là các bất thường về mạch máu như phình giãn tĩnh mạch hiển (saphena varix) hoặc phình động mạch đùi. Rất hiếm khi gặp áp xe cơ thắt lưng chậu (psoas abscess) lan xuống dưới dây chằng bẹn và biểu hiện tại vùng bẹn. Đây từng là biến chứng phổ biến của lao cột sống nhưng hiện nay thường là kết quả của nhiễm trùng không do lao lan xuống từ vết thủng ở đại tràng phải hoặc trái vào khoang sau phúc mạc. Các nguyên nhân bao gồm viêm túi thừa, viêm ruột thừa sau manh tràng và viêm đại tràng Crohn.

Khối u vùng bẹn

Thăm khám lâm sàng

Cần thăm khám cả vùng bẹn và bìu để phát hiện nguồn gốc giải phẫu của khối sưng. Các khối u ở vùng bẹn được thăm khám giống như các khối u ở nơi khác, nhưng có một số điểm đặc biệt cần lưu ý:

• Luôn thăm khám người bệnh ở cả tư thế đứng và nằm.
• Kiểm tra dấu hiệu xung động khi ho (cough impulse).
• Kiểm tra khả năng đẩy xẹp (tính nắn chỉnh được) của khối u.
• Xác định mối liên quan giữa gốc của khối u với dây chằng bẹn và củ mu.

Tư thế thăm khám

Việc thăm khám vùng bẹn phải được thực hiện trong phòng kín đáo có người giám hộ (chaperone). Trước tiên, người bệnh phải được thăm khám khi đang đứng. Tư thế này làm tăng áp lực trong ổ bụng và giúp nhìn thấy thoát vị rõ hơn. Yêu cầu người bệnh ho trong khi đang sờ nắn khối u: áp lực trong ổ bụng truyền qua thành bụng sẽ tạo ra một xung động giãn nở (dấu hiệu chạm ngón) trong túi thoát vị. Các thoát vị bẹn nhỏ có thể xẹp xuống khi nằm, và giãn tĩnh mạch thừng tinh (scrotal varicocele) (xem Chương 33) sẽ xẹp đi.