Nội tiết học Bà mẹ – Thai Nhi và Sơ Sinh (Ấn bản thứ 2, 2026). CHƯƠNG 11: VAI TRÒ TRUNG TÂM CỦA MÔ MỠ TRONG THAI KỲ VÀ THỜI KỲ CHO CON BÚ

Nội tiết học Bà mẹ – Thai Nhi và Sơ Sinh: Sinh Lý, Sinh Lý Bệnh và Xử Trí Lâm Sàng (Ấn bản thứ 2, 2026). 
Dịch và Chú giải tiếng Việt: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Maternal-Fetal and Neonatal Endocrinology: Physiology, Pathophysiology, and Clinical Management, 2nd Edition
Imprint: Academic Press. Editors: Christopher S. Kovács, Cheri L. Deal.
Ấn bản tiếng Việt của cuốn sách này là một dự án phi lợi nhuận, được xuất bản duy nhất trên các website yhoclamsang.net và sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM.

CHƯƠNG 11: VAI TRÒ TRUNG TÂM CỦA MÔ MỠ TRONG THAI KỲ VÀ THỜI KỲ CHO CON BÚ

David C.W. Lau – Phân khoa Nội tiết và Chuyển hóa, Cục Nội khoa, Đại học Y khoa Cumming thuộc Đại học Calgary, Calgary, AB, Canada.

Central Role of Adipose Tissue in Pregnancy and Lactation
Maternal-Fetal and Neonatal Endocrinology, Chapter 11, 157-169

11.1 Giới Thiệu

Thai kỳ được đặc trưng bởi những sự thích ứng phức tạp về mặt chuyển hóa và hormone của người mẹ để đáp ứng các nhu cầu sinh lý và năng lượng ngày càng tăng, nhằm cung cấp lưu lượng chất dinh dưỡng đầy đủ cho sự tăng trưởng và phát triển của thai nhi, cũng như trong quá trình chuyển dạ, sinh nở và cho con bú. Mặc dù trọng lượng cơ thể và lượng mỡ cơ thể của mẹ tăng lên trong một thai kỳ bình thường, trọng lượng mẹ tăng cao tại thời điểm thụ thai và việc tăng cân quá mức trong thai kỳ có liên quan đến sự gia tăng nguy cơ mắc các biến chứng thai kỳ, chẳng hạn như đái tháo đường thai kỳ (gestational diabetes), tiền sản giật (preeclampsia), sự tăng trưởng bất thường của thai nhi và các dị tật. Do đó, việc hiểu rõ các cơ chế điều hòa mỡ cơ thể và những thay đổi trong chuyển hóa trung gian trong thai kỳ và thời kỳ cho con bú sẽ không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về sinh lý học của một thai kỳ bình thường mà còn dẫn đến việc quản lý thai kỳ tối ưu và mang lại kết cục thành công.

Chương này tập trung vào những thay đổi trong chuyển hóa carbohydrate, protein và lipid trong thai kỳ và thời kỳ cho con bú, cùng với vai trò trung tâm của mô mỡ và các adipocytokine của nó trong việc thay đổi chuyển hóa trung gian và độ nhạy insulin của người mẹ ở cả thai kỳ bình thường và thai kỳ có biến chứng.

11.2 Tổng Quan Về Chuyển Hóa Của Người Mẹ Trong Thai Kỳ

Những sự thích ứng phức tạp về chuyển hóa và hormone xảy ra ở người mẹ trong thai kỳ để làm cho glucose trở thành cơ chất nhiên liệu chính sẵn có cho thai nhi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tối ưu của thai nhi. Trong giai đoạn đầu thai kỳ vào ba tháng đầu thai kỳ, những thay đổi của mẹ trong chuyển hóa trung gian dẫn đến sự phát triển của trạng thái đồng hóa (anabolic state) với việc gia tăng dự trữ mỡ. Độ nhạy insulin giảm khoảng 40%-50% trong ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ nhưng sẽ trở lại trạng thái trước khi mang thai trong vòng vài ngày sau khi sinh hoặc trong thời kỳ cho con bú.

11.2.1 Chuyển Hóa Glucose