Phác đồ chẩn đoán và điều trị: Rối loạn lipid máu

ĐẠI CƯƠNG

Hai lipid chính trong máu là cholesterol và triglyceride, chúng được gắn và chuyên chở nhờ protein và tạo thành phức hợp đại phân tử gọi là lipoprotein. Những Lipoprotein chủ yếu là chylomicron, lipoprotein tỉ trọng rất thấp(pre-β)(VLDL), lipoprotein tỉ trọng thấp(β -)(LDL), lipoprotein tỉ trọng cao(α-)(HDL)

Rối loạn lipid máu thường gặp là thứ phát từ rối loạn chuyển hóa khác hoặc do sử dụng thuốc.

Rối loạn lipid máu là một trong những yếu tố khởi đầu cho quá trình hình thành và phát triển của xơ vữa động mạch, của bệnh động mạch vành, thiếu máu cơ tim và nhồi máu cơ tim. Bệnh động mạch vành và các bệnh lý xơ vữa động mạch là nguyên nhân gây tử vong chính ở các nước phát triển, tỉ lệ tử vong do các dạng bệnh lý này đang ngày càng tăng lên ở các nước đang phát triển.

Từ năm 1998, Hội Tim mạch Việt nam đã có khuyến cáo về chẩn đoán và điều trị rối loạn lipid máu¹.

Đánh giá nguy cơ tim mạch là bước đầu tiên trong xử trí rối loạn lipid máu, cần phải xác định là đã có bệnh động mạch vành hay chưa, có các yếu tố nguy cơ tương đương với bệnh mạch vành hay không (đái tháo đường, bệnh xơ vữa động mạch ngoại biên, phình động mạch chủ bụng, bệnh động mạch cảnh có triệu chứng, nguy cơ động mạch vành trong 10 năm tới >20%). Nếu có ≥2 yếu tố nguy cơ, phải thực hiện đánh giá nguy cơ bệnh mạch vành trong 10 năm tới theo thang điểm Framingham.² Ngoài ra, còn phải đánh giá các yếu tố nguy cơ khác như béo phì, ít vận động thể lực, chế độ ăn dễ gây xơ vữa, tăng lipoprotein (a), tăng Homocystein, …

Xác định yếu tố nguy cơ và bệnh lý nền giúp xác định LDL-C mục tiêu khi điều trị.

NGUYÊN NHÂN

Rối loạn lipid máu là hậu quả tử sản xuất quá nhiều hoặc khiếm khuyết thanh thải VLDL-C hoặc tăng chuyển đổi từ VLDL-C thành LDL-C hoặc thứ phát sau rối loạn chuyển hóa khác.

Rối loạn lipid máu thứ phát sau rối loạn chuyển hóa khác là dạng thường gặp nhất

Béo phì: tăng TG, giảm HDL-C

Lối sống tĩnh tại: giảm HDL-C

Đái tháo đường: tăng TG, tăng cholesterol toàn phần

Nghiện rượu: tăng TG, HDL-C

Nhược giáp: tăng cholesterol toàn phần

Cường giáp: giàm cholesterol toàn phần

Hội chứng thận hư: tăng cholesterol toàn phần

Suy thận mãn: tăng cholesterol toàn phần, tăng TG

Bệnh gan(xơ gan): giảm cholesterol toàn phần

Bệnh gan tắc nghẽn: tăng cholesterol toàn phần

Bệnh ác tính: giảm cholesterol toàn phần

Bệnh cushing ( sử dụng steroid) tăng cholesterol toàn phần

Thuốc ngửa thai: tăng TG, cholesterol toàn phần