PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. CHƯƠNG 61. QUẢN LÝ NGOẠI KHOA CƯỜNG TUYẾN CẬN GIÁP THỨ PHÁT VÀ TAM PHÁT

PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. 
Chủ biên: Gregory W. Randolph MD FACS FACE – Nhà xuất bản Elsevier (2022). Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng. 
Bản dịch vì mục đích phi lợi nhuận. Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website sachyhoc.com và yhoclamsang.net

CHƯƠNG 61. QUẢN LÝ NGOẠI KHOA CƯỜNG TUYẾN CẬN GIÁP THỨ PHÁT VÀ TAM PHÁT

Surgical Management of Secondary and Tertiary Hyperparathyroidism
Yoshihiro Tominaga
Surgery of the Thyroid and Parathyroid Glands, 61, 564-575

Vui lòng truy cập ebooks.health.elsevier.com để xem video liên quan: Video 61.1 Phẫu thuật Cắt toàn bộ Tuyến cận giáp kèm Ghép tự thân ở Cẳng tay cho Bệnh nhân mắc Cường tuyến cận giáp Thứ phát Giai đoạn muộn. Video 61.2 Phẫu thuật Cắt toàn bộ Tuyến cận giáp kèm Ghép tự thân ở Cẳng tay cho Bệnh nhân mắc Cường tuyến cận giáp Thứ phát Giai đoạn muộn: Sự hữu ích của Theo dõi Thần kinh Trong mổ (IONM).

Cường Tuyến Cận Giáp Thứ Phát

Định nghĩa

Cường tuyến cận giáp thứ phát (Secondary hyperparathyroidism – SHPT) đề cập đến tình trạng rối loạn cân bằng nội môi canxi dẫn đến sự gia tăng bù trừ trong việc bài tiết hormone tuyến cận giáp (Parathyroid hormone – PTH). Tình trạng cường tuyến cận giáp thứ phát cần phải phẫu thuật cắt tuyến cận giáp (Parathyroidectomy – PTx) xảy ra phổ biến hơn ở bệnh thận mạn (Chronic kidney disease – CKD) tiến triển, nhưng cũng có thể xuất hiện do điều trị bằng lithium dài ngày và một số rối loạn về hấp thu tại đường tiêu hóa, thiếu hụt vitamin D, bệnh gan và giả suy tuyến cận giáp (pseudohypoparathyroidism). Thuật ngữ cường tuyến cận giáp tam phát (Tertiary hyperparathyroidism – THPT) có liên quan đến tình trạng tăng canxi máu (hypercalcemia) dai dẳng trên lâm sàng ở bệnh nhân mắc cường tuyến cận giáp thứ phát sau khi được ghép thận (Renal transplantation – RTx) thành công.

Dịch tễ học và Tỷ lệ Phẫu thuật cắt Tuyến cận giáp đối với Cường tuyến cận giáp Thứ phát

Phân tích đa biến cho thấy tuổi trẻ, giới tính nữ, chủng tộc da trắng, không mắc bệnh đái tháo đường, thời gian chạy thận nhân tạo (hemodialysis) kéo dài, sử dụng vitamin D đường tĩnh mạch, tiền sử ghép thận và một số bệnh lý đi kèm khác là những yếu tố nguy cơ dẫn đến yêu cầu phải phẫu thuật cắt tuyến cận giáp ở bệnh nhân mắc cường tuyến cận giáp thứ phát. Mook và cộng sự nhận thấy có sự sụt giảm đột ngột về tỷ lệ phẫu thuật cắt tuyến cận giáp để điều trị cường tuyến cận giáp thứ phát trong thập kỷ qua sau khi thuốc cinacalcet được đưa vào sử dụng, với tỷ lệ dần ổn định từ năm 2006 đến 2011. Tại các bệnh viện, tử suất (mortality rate) đã giảm đều đặn trong khung thời gian đó, điều này cho thấy sự cải thiện trong chăm sóc y tế chu phẫu và ngoại khoa hoặc sự cải thiện trong việc lựa chọn bệnh nhân (Hình 61.1). Hiệp hội Phẫu thuật viên Tuyến cận giáp Nhật Bản (Parathyroid Surgeon’s Society of Japan – PSSJ) đã nghiên cứu số lượng ca phẫu thuật cắt tuyến cận giáp hàng năm để điều trị cường tuyến cận giáp thứ phát. Số lượng ca phẫu thuật cắt tuyến cận giáp hàng năm để điều trị cường tuyến cận giáp thứ phát đã tăng cho đến năm 2007, nhưng tỷ lệ này giảm đáng kể khi thuốc cinacalcet bắt đầu có mặt tại Nhật Bản vào năm 2008 (Hình 61.2). Kết quả lâm sàng tương tự cũng đã được báo cáo ở các nước Châu Âu thông qua Nghiên cứu Mô hình Thực hành và Kết cục Lọc máu (Dialysis Outcome and Practice Pattern Study – DOPS). Tổng chi phí và tính hữu ích về chi phí của phương pháp điều trị nội khoa (bao gồm cả cinacalcet) có thể, ở một mức độ nào đó, hạn chế việc sử dụng phương pháp điều trị mới này; và đến lượt nó, điều này có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ phẫu thuật cắt tuyến cận giáp trong tương lai ở các quốc gia khác nhau. Hiệp hội Điều trị Lọc máu Nhật Bản (Japanese Society for Dialysis Therapy – JSDT) báo cáo rằng tại Nhật Bản, tần suất phẫu thuật cắt tuyến cận giáp là khoảng 10% ở những bệnh nhân đã chạy thận nhân tạo trong hơn 10 năm và khoảng 30% ở những bệnh nhân đang được điều trị bằng chạy thận nhân tạo trong hơn 20 năm.