Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026). Chương 19. Thiết Bị Hỗ Trợ Qua Máy Tính Và Kiểm Soát Môi Trường

Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026)
Nhà xuất bản: ELSEVIER, 2026
Tác giả: David Cifu, Henry L. Lew – Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
(C) Bản dịch tiếng Việt bởi THƯ VIỆN Y HỌC MEDIPHARM

CHƯƠNG 19. THIẾT BỊ HỖ TRỢ QUA MÁY TÍNH VÀ KIỂM SOÁT MÔI TRƯỜNG

Computer-assistive devices and environmental controls
Shih-Ching Chen; Jiunn-Horng Kang
Braddom’s Rehabilitation Care: A Clinical Handbook, 19, 179-188.e11

Hướng dẫn nhanh

Người khuyết tật thường xuyên sử dụng các thiết bị và dịch vụ công nghệ hỗ trợ (AT). Chương này làm rõ một số vấn đề, bao gồm việc lựa chọn công nghệ phù hợp, ứng dụng và đào tạo sử dụng. Ngoài ra, chương còn thảo luận về các phương pháp ngăn chặn bệnh nhân và người chăm sóc từ bỏ AT, các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá lâm sàng và trách nhiệm của bác sĩ.

ĐỊNH NGHĨA VÀ TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ HỖ TRỢ (HÌNH 19.1)

Công nghệ hỗ trợ (AT) là bất kỳ vật phẩm, hệ thống hoặc thiết bị nào có thể tăng cường khả năng chức năng của người khuyết tật. Các dịch vụ AT hỗ trợ người khuyết tật trong việc lựa chọn, mua sắm hoặc sử dụng AT, bao gồm (1) đánh giá các mục tiêu, nhu cầu và khả năng của người khuyết tật; (2) mua, thuê hoặc cung cấp để người khuyết tật có được AT, thiết kế, lắp đặt, tùy chỉnh, điều chỉnh, áp dụng, duy trì, sửa chữa hoặc thay thế các thiết bị AT; (3) tích hợp các thiết bị AT với các liệu pháp, can thiệp hoặc dịch vụ khác, chẳng hạn như những dịch vụ liên quan đến các chương trình giáo dục và phục hồi chức năng hiện có; (4) hỗ trợ kỹ thuật cho người khuyết tật hoặc người chăm sóc họ; và (5) giáo dục và đào tạo cho các chuyên gia và nhà tuyển dụng liên quan đến các chức năng sống chính của người khuyết tật.

TỔNG QUAN VỀ CÁC THIẾT BỊ CÔNG NGHỆ HỖ TRỢ (HÌNH 19.2)

AT giúp mọi người đáp ứng nhu cầu của họ bất kể tuổi tác và giai đoạn cuộc đời. Việc lựa chọn AT phù hợp nhất nên dựa trên những phát triển và cơ hội mới nhất.

Giao diện Người-Công nghệ

Giao diện người-công nghệ (Human-technology interface – HTI) kiểm soát cách các thiết bị được kích hoạt hoặc nhập liệu bởi người sử dụng chúng. Để thực hiện điều này, các nút xoay, công tắc, bàn phím, tay lái, cần điều khiển hoặc tay cầm thường được sử dụng. Các dụng cụ chỉnh hình hoặc ghế ngồi và định vị công thái học, cảm biến cử chỉ và bộ điều khiển bằng giọng nói có thể giúp tận dụng tối ưu các khả năng còn lại của họ (Hình 19.1).

Lựa chọn trực tiếp

Tất cả các tùy chọn được hiển thị đồng thời và có thể được lựa chọn trực tiếp bởi cá nhân (ví dụ: bàn phím máy tính, điều khiển TV từ xa).

Quét hoặc Lựa chọn gián tiếp

Quét là một phương pháp lựa chọn gián tiếp phổ biến cho những người bị suy giảm vận động đáng kể. Trên màn hình, một ánh sáng hoặc con trỏ quét qua một tập hợp lựa chọn theo tuần tự, người dùng nhấn một công tắc khi chỉ báo đến mục mong muốn trên màn hình. Công tắc lắc hoạt động bằng cách sử dụng các chuyển động vận động thô như đầu, tay, cánh tay, chân hoặc đầu gối để kích hoạt. Chạm lưỡi, hút ống hút hoặc co giật một cơ cũng có thể kích hoạt các công tắc. Đối với người dùng mới, độ chính xác về thời gian và việc sử dụng công tắc có thể là một thách thức, vì vậy cần phải được đào tạo. Công tắc liếc mắt hiệu chỉnh các chuyển động của mắt và chọn các mục tiêu trên bàn phím ảo. Sóng não cũng có thể được sử dụng để lựa chọn.

Màn hình hiển thị