Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026). Chương 26. Bỏng

Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026)
Nhà xuất bản: ELSEVIER, 2026
Tác giả: David Cifu, Henry L. Lew – Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
(C) Bản dịch tiếng Việt bởi THƯ VIỆN Y HỌC MEDIPHARM

Chương 26. BỎNG

Burns
Amaramalar Selvi Naicker; Li-Shun Chua
Braddom’s Rehabilitation Care: A Clinical Handbook, 26, 243-252.e11

Hướng dẫn nhanh

Bỏng ảnh hưởng đến hơn 1 triệu người trên toàn thế giới, với tỷ lệ tử vong cao hơn ở các quốc gia có nguồn lực thấp do khả năng tiếp cận các đơn vị bỏng chuyên biệt kém hơn. Những người sống sót thường bị bỏ lại với các tình trạng khuyết tật ở các mức độ nghiêm trọng khác nhau, tùy thuộc vào tuổi, tổng diện tích bề mặt cơ thể bị ảnh hưởng và các tổn thương do hít phải. Các nguyên nhân gây bỏng bao gồm lửa, bỏng nước sôi và các tổn thương do điện/hóa chất. Bác sĩ phục hồi chức năng bỏng sẽ cần quản lý các khía cạnh khác nhau của việc chăm sóc bỏng như một phần của đội ngũ đa ngành ngay từ khi nhập viện để ngăn ngừa và quản lý các biến chứng khác nhau. Phục hồi chức năng sau bỏng bao gồm việc quản lý các vấn đề y tế và tâm lý liên quan, cũng như tái hòa nhập cộng đồng.

Những tiến bộ đáng kể trong quản lý đã dẫn đến sự gia tăng tỷ lệ sống sót sau các tổn thương do bỏng. Do đó, những người sống sót sau bỏng, thường là thanh niên, có những di chứng lâu dài ảnh hưởng đến việc học, trở lại làm việc và tái hòa nhập cộng đồng. Tương lai của việc chăm sóc bỏng sẽ bị thách thức bởi chi phí và sự phức tạp của việc điều trị, cũng như dân số già hóa. Ở Bắc Mỹ, có tới 1 triệu ca bỏng cần điều trị hàng năm, và số ca bỏng trên toàn thế giới nhiều hơn gấp 10 lần. Trong số những người bị bỏng, tỷ lệ tử vong cao hơn ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.

DỊCH TỄ HỌC CỦA TỔN THƯƠNG DO BỎNG

Theo Hiệp hội Bỏng Hoa Kỳ (ABA), gần 95% bệnh nhân bị bỏng sống sót sau khi nhập viện. Hầu hết những người bị bỏng là nam giới, ở độ tuổi 30, và bị bỏng ảnh hưởng đến dưới 10% tổng diện tích bề mặt cơ thể (TBSA); nguyên nhân phổ biến nhất là lửa và bỏng nước sôi. Các yếu tố dự báo tử vong do bỏng bao gồm tuổi ngày càng tăng, TBSA bị ảnh hưởng cao hơn và sự hiện diện của tổn thương do hít phải (Hình 26.1).

Dịch tễ học trên toàn thế giới khác nhau, với 90% các ca tử vong do bỏng xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Các tổn thương do bỏng cố ý ít phổ biến hơn và chủ yếu liên quan đến phụ nữ trẻ Ấn Độ và nam giới trung niên châu Âu. Ở các nước có thu nhập thấp đến trung bình, các tổn thương do bỏng không chủ ý phổ biến hơn ở trẻ em gái so với trẻ em trai.

Sự thay đổi về tỷ lệ tử vong do bỏng trên toàn thế giới có thể đẩy trọng tâm điều trị sang tổn thương do hít phải và phòng ngừa bỏng ở người cao tuổi ở các nước có thu nhập cao và phòng ngừa thương tích, cải thiện cơ sở hạ tầng và tiếp cận chăm sóc y tế đầy đủ ở các nước có thu nhập thấp đến trung bình. Cũng có nhu cầu ngày càng tăng đối với các đơn vị bỏng chuyên biệt để quản lý các tình trạng da phức tạp khác như hội chứng Stevens-Johnson, hoại tử biểu bì nhiễm độc (TEN) và viêm cân mạc hoại tử.

ĐÁNH GIÁ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CẤP TÍNH CHO NGƯỜI BỊ BỎNG