Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026). Chương 25. Các bệnh lý mạch máu

• Bệnh động mạch ngoại biên (Peripheral artery disease – PAD) là một bệnh của quá trình lão hóa
• Biểu hiện bằng chứng đau cách hồi
• Đau khi nghỉ là dấu hiệu của thiếu máu chi nguy kịch
• Sáu chữ P của xơ vữa động mạch tắc nghẽn (tắc nghẽn cấp tính): pain (đau), pallor (xanh xao), paresthesias (dị cảm), paralysis (liệt), pulselessness (mất mạch), và polar (lạnh)
• Viêm đa động mạch nút ảnh hưởng đến các động mạch nhỏ và trung bình và được điều trị bằng steroid
• Viêm tắc mạch máu (bệnh Buerger) ảnh hưởng theo đoạn đến các động mạch và tĩnh mạch nhỏ và trung bình, liên quan đến hút thuốc lá

Đánh giá Động mạch

• Chỉ số mắt cá chân-cánh tay (Ankle-brachial index – ABI)
  • >1.40 cho thấy các động mạch không thể nén được và là một nghiên cứu không thể diễn giải
  • <0.50 cho thấy PAD nặng
• Chỉ số ngón chân-cánh tay hữu ích khi ABI >1.4
• Đo oxy qua da <20-30 mm Hg cho thấy tiềm năng lành mô kém
• Chụp cắt lớp vi tính mạch máu là phương thức hình ảnh không xâm lấn tiêu chuẩn
• Chụp động mạch qua ống thông là tiêu chuẩn vàng để đánh giá động mạch

Quản lý PAD

• Điều trị tích cực các yếu tố nguy cơ:
  • Mục tiêu LDL <70
  • Thuốc ức chế men chuyển
  • Thuốc chống kết tập tiểu cầu
  • Thuốc chẹn beta nếu có bệnh động mạch vành
  • Kiểm soát đái tháo đường và cai thuốc lá
• Giày dép bảo vệ mọi lúc
• Đi bộ để khuyến khích lưu thông máu bàng hệ ít nhất 30 phút ba lần một tuần
• Nén khí nén ngắt quãng

Bệnh Tĩnh mạch

• Các yếu tố nguy cơ huyết khối tắc mạch bao gồm bất động, sử dụng estrogen, tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu (Deep vein thrombosis – DVT), trạng thái tăng đông
• Viêm tắc tĩnh mạch xanh đau (phlegmasia cerulea dolens) là một biến chứng hiếm gặp của DVT có thể dẫn đến mất chi và tử vong
• Hội chứng May-Thurner: chèn ép tĩnh mạch chậu trái bởi động mạch chậu chung phải
• Suy tĩnh mạch mạn tính
  • Loét da có liên quan tuyến tính với áp lực tĩnh mạch mắt cá chân khi đi bộ >30 mm Hg và nguy cơ cao nhất với áp lực >80 mm Hg

Đánh giá và Điều trị Bệnh Tĩnh mạch

• Siêu âm Duplex là xét nghiệm được lựa chọn để đánh giá các tĩnh mạch nông, sâu và xuyên
• Nồng độ D-dimer có độ nhạy cao nhưng độ đặc hiệu thấp
• Nén bằng vớ nén phân cấp dài đến đầu gối với áp lực 30-40 mm Hg ở mắt cá chân là phương pháp điều trị chính
• Nên sử dụng vớ nén ít nhất 1 năm sau DVT để ngăn ngừa hội chứng sau huyết khối
• Nén khí nén ngắt quãng ở 40-50 mm Hg giúp ổn định phù chân nhưng chống chỉ định ở bệnh nhân suy tim sung huyết và tắc nghẽn tĩnh mạch

Bệnh Bạch huyết

• Nguyên nhân số 1 ở Hoa Kỳ là ung thư vú
• Nguyên nhân số 1 trên thế giới là thứ phát sau bệnh giun chỉ
• Chụp bạch huyết đồ là nghiên cứu hình ảnh tiêu chuẩn
• Liệu pháp chống sung huyết phức hợp
  • Chăm sóc da và điều trị nhiễm trùng
  • Xoa bóp bạch huyết
  • Nén ép
  • Nâng cao chi và tập thể dục