Tâm thần học Nghiện chất. CHƯƠNG 11. CÁC KHÍA CẠNH CỦA ĐAU

Tâm thần học nghiện chất – Hướng dẫn ôn thi Hội đồng toàn diện.
Addiction Psychiatric Medicine, A Comprehensive Board Review – First Edition. Nhà xuất bản ELSEVIER, 2023
Tác giả: Héctor Colón-Rivera, Elie G. Aoun, Leila M. Vaezazizi. Dịch và chú giải: Bs Lê Đình Sáng.
Xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net và sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM

CHƯƠNG 11. CÁC KHÍA CẠNH CỦA ĐAU

Aspects of Pain
Hector Colon-Rivera

Addiction Psychiatric Medicine, Chapter 11, 99-102

SINH HỌC THẦN KINH CỦA ĐAU

Các Con Đường Dẫn Truyền Cảm Giác Đau Chung

Những con đường này là các thành phần chính yếu giúp kết nối, tiếp nhận, và xử lý tất cả các thông tin về cảm giác đau được tạo ra bởi các tế bào thần kinh. Con đường dẫn truyền cảm giác đau bao gồm ba cấp độ tế bào thần kinh truyền các tín hiệu đau lên não bộ. Các tế bào thần kinh cảm giác hoặc hướng tâm mang cảm giác đau là các sợi Aδ (A-delta), có bao myelin, và các sợi C không có bao myelin.

Các Chất Trung Gian Của Đau

• Beta-endorphin: Một chất chuyển hóa của beta-lipotropin được sản xuất ở thùy trước tuyến yên để đáp ứng với cơn đau. Nó mang các đặc tính đồng vận thụ thể mu-opioid (mu-opioid receptors) và hoạt động như một chất dẫn truyền qua synapse và hormone thần kinh.
• Chất P (Substance P): Một chuỗi gồm 11 gốc axit amin có tác dụng gây viêm trong các tế bào miễn dịch và tế bào biểu mô. Chất P gây giãn mạch, tăng tính thấm thành mạch, và tạo điều kiện cho bạch cầu giải phóng đến vị trí tổn thương.
• Bradykinin: Một chất trung gian gây viêm tạo ra tình trạng phù nề và giãn mạch tại vị trí tổn thương.
• Cytokine: Tham gia vào sự khởi phát của cơn đau và đau mạn tính thông qua việc trực tiếp kích hoạt các tế bào thần kinh cảm giác thụ cảm đau (nociceptive sensory neurons) và trong quá trình nhạy cảm hóa trung ương (central sensitization) do tổn thương dây thần kinh gây ra.
• Prostaglandin: Được sản xuất ở gần như tất cả các tế bào mô trong cơ thể và có chức năng như những chất tăng cường cho các chất trung gian hóa học khác, chẳng hạn như serotonin, chất P.
• Yếu tố tăng trưởng thần kinh (Nerve growth factor): Được biểu hiện sau khi các tổn thương viêm được hình thành, gây ra hiện tượng mất hạt tế bào mast (mast cell degranulation) và sự giải phóng serotonin cũng như histamine. Các thụ thể của yếu tố tăng trưởng thần kinh đã trở thành những mục tiêu điều trị tiềm năng trong việc điều trị các trạng thái đau cấp tính và mạn tính.
• Axit y-aminobutyric (GABA): Chất dẫn truyền ức chế được phân bố rộng rãi nhất trong hệ thần kinh trung ương. Nó có thể liên kết với các thụ thể GABA-A hướng ion (ionotropic) hoặc các thụ thể GABA-B hướng chuyển hóa (metabotropic).
• Cannabinoid: Liên kết với các thụ thể CB1 trong não bộ và tủy sống cùng các thụ thể CB2 ngoại biên, ức chế sự hình thành cyclic adenosine monophosphate nội bào nhằm điều chỉnh các phản ứng đau.
• Norepinephrine: Được tổng hợp từ phenylalanine tại các tận cùng thần kinh và trực tiếp ức chế cảm giác đau thông qua các thụ thể alpha-2-adrenergic.

CÁC CÂN NHẮC LÂM SÀNG TRONG QUẢN LÝ ĐAU

Các Loại Đau