Tiếp cận Bệnh nhân thần kinh – Hướng dẫn thực hành lâm sàng (2025). CHƯƠNG 11. ĐAU ĐẦU

Tiếp cận Bệnh nhân thần kinh – Hướng dẫn thực hành (Dành cho Bác sĩ) lâm sàng (Ấn bản 2025)
Tác giả: Mullally, William J., MD (Chủ biên) – Nhà xuất Bản: Elsevier – Năm xuất bản: 2025
Biên dịch: Ths.Bs. Lê Đình Sáng (Chủ biên) – Ts.Bs. Nguyễn Ngọc Hoà – Ts.Bs. Lê Nhật Huy – BSCKII. Trần Trung Kiên

CHƯƠNG 11. ĐAU ĐẦU

Headache
Paul B. Rizzoli; Melissa Darsey; Kathryn E. Hall; William J. Mullally
Practical Approach to the Neurological Patient, 11, 148-159

GIỚI THIỆU

Đau đầu là một trải nghiệm hầu như ai cũng gặp và là một trong những triệu chứng cơ năng phổ biến nhất trong y khoa và thần kinh học. Các tài liệu cổ về đau đầu có thể được tìm thấy trong giấy cói Ebers (năm 1200 trước Công nguyên) và việc phát hiện ra các lỗ khoan sọ trên những hộp sọ thời đồ đá mới 9000 năm tuổi đã cung cấp bằng chứng về phương pháp điều trị đau đầu sớm nhất. Hippocrates đã mô tả các triệu chứng thị giác liên quan đến đau đầu, và Aretaeus xứ Cappadocia đã xây dựng bảng phân loại đau đầu sớm nhất vào thế kỷ thứ hai sau Công nguyên.

Việc đánh giá tình trạng này có thể đơn giản hoặc đầy thách thức, và mặc dù thường lành tính, đau đầu có thể là một triệu chứng báo hiệu nguy hiểm. Trong chương này, chúng tôi thảo luận về chẩn đoán và phân loại các rối loạn đau đầu cùng các nguyên tắc quản lý, tập trung vào đau đầu Migraine (migraine), đau đầu dạng căng thẳng (tension-type headache), đau đầu thần kinh sinh ba tự chủ (trigeminal autonomic cephalalgias) và các loại đau đầu hàng ngày khác nhau. Chi phí kinh tế xã hội trực tiếp và gián tiếp của bệnh đau đầu đối với xã hội ước tính khoảng 14 tỷ đô la mỗi năm. Tất cả các bác sĩ chăm sóc ban đầu sẽ gặp vấn đề lâm sàng về đau đầu một cách thường xuyên; chẩn đoán sớm, chính xác và điều trị phù hợp sẽ giúp giảm đau đớn và gánh nặng kinh tế.

DỊCH TỄ HỌC

Hầu như ai cũng từng trải qua đau đầu vào một thời điểm nào đó. Đối với migraine, tỷ lệ lưu hành trọn đời là khoảng 30% dân số, với ưu thế ở nữ giới. Tùy thuộc vào phương pháp nghiên cứu được sử dụng, đau đầu dạng căng thẳng thậm chí còn phổ biến hơn. Tại bất kỳ thời điểm nào, khoảng 40% dân số toàn cầu đang bị đau đầu dạng căng thẳng, và đối với migraine, tỷ lệ hiện mắc là khoảng 10%. Migraine xảy ra phổ biến nhất trong độ tuổi từ 25 đến 55 và phổ biến gấp ba lần ở nữ giới. Mặc dù gây ra tình trạng tàn phế đáng kể, migraine vẫn chưa được chẩn đoán và điều trị đầy đủ.

Các đau đầu thần kinh sinh ba tự chủ hiếm gặp hơn so với migraine và đau đầu dạng căng thẳng. Loại đau đầu thần kinh sinh ba tự chủ phổ biến nhất là đau đầu cụm (cluster headache), với tỷ lệ lưu hành trong dân số là 0,1% và tỷ lệ nam/nữ đã giảm qua các năm và hiện được cho là khoảng 2:1.

Đau đầu mạn tính hàng ngày hoặc gần như hàng ngày, kéo dài hàng tháng đến hàng năm, được báo cáo rộng rãi trong y văn nhưng không phải là một chẩn đoán chính thức trong hệ thống phân loại được sử dụng rộng rãi nhất, Phân loại Quốc tế về Rối loạn Đau đầu (ICHD). Các cơn đau đầu mạn tính hàng ngày kéo dài bao gồm migraine mạn tính, đau đầu dạng căng thẳng mạn tính, đau nửa đầu liên tục (hemicrania continua) và đau đầu mới khởi phát dai dẳng hàng ngày (new daily persistent headache). Tỷ lệ lưu hành toàn cầu của đau đầu mạn tính hàng ngày ổn định ở mức 3%–5%, phần lớn trong số đó có khả năng là migraine mạn tính.