Tiếp cận chẩn đoán và điều trị các nhân tuyến giáp

Bài được dịch từ nguồn Uptodate.com, ngày truy cập 14 tháng 3 2023

Người dịch: Bs Lê Đình Sáng, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An

PHẦN 1. ĐÁNH GIÁ VÀ CHẨN ĐOÁN

Một số rối loạn khác nhau có thể gây ra các nhân tuyến giáp (bảng 1). Tầm quan trọng lâm sàng của việc đánh giá nhân tuyến giáp chủ yếu liên quan đến nhu cầu loại trừ ung thư tuyến giáp, hiện diện trong 4 đến 6,5% các nhân tuyến giáp [1-5]. Tỷ lệ mắc ung thư cao hơn ở một số nhóm:

●Trẻ em

●Người lớn dưới 30 tuổi

●Bệnh nhân có tiền sử chiếu xạ vùng đầu và cổ

●Bệnh nhân có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư tuyến giáp

Trong một nghiên cứu từ Sicily [2], nhưng không phải trong một nghiên cứu khác từ Boston [5], tỷ lệ mắc bệnh ung thư cao hơn ở người lớn trên 60 tuổi.

Cách tiếp cận của chúng tôi được mô tả dưới đây phù hợp với hướng dẫn của Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA) và Mạng lưới Ung thư Toàn diện Quốc gia (NCCN) [6,7].

Bảng 1. Nguyên nhân gây nhân tuyến giáp

A. Đánh giá ban đầu

Các nhân tuyến giáp được chú ý lâm sàng khi được bệnh nhân ghi nhận; trong khi khám sức khỏe định kỳ; hoặc khi được ghi nhận tình cờ khi thăm dò hình ảnh, chẳng hạn như siêu âm động mạch cảnh, chụp cắt lớp vi tính vùng cổ hoặc ngực (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp phát xạ positron (PET). Các nhân không thể sờ thấy (incidentalomas) có nguy cơ ác tính giống như các nhân sờ thấy có cùng kích thước [8-11]. Do đó, đánh giá ban đầu ở tất cả các bệnh nhân có nhân tuyến giáp (được phát hiện bằng cách sờ nắn hoặc tình cờ qua thăm dò hình ảnh) bao gồm:

●Khai thác tiền sử và khám lâm sàng

●Xét nghiệm nồng độ TSH (Hormon kích thích tuyến giáp) huyết thanh

●Siêu âm để xác nhận sự hiện diện của nhân, đánh giá các đặc điểm siêu âm và đánh giá sự hiện diện của các nhân bổ sung và hạch to

Tiền sử và khám lâm sàng – Tiền sử và khám lâm sàng có độ chính xác thấp để dự đoán ung thư. Tuy nhiên, có một số đặc điểm của tiền sử cho thấy khả năng ác tính tăng lên, chẳng hạn như tiền sử phát triển nhanh chóng khối u ở cổ, chiếu xạ vùng đầu và cổ thời thơ ấu, chiếu xạ toàn bộ cơ thể để ghép tủy xương, tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư tuyến giáp hoặc các hội chứng ung thư tuyến giáp (ví dụ: đa tân sinh nội tiết loại 2 [MEN2], polyp tuyến gia đình, hoặc hội chứng Cowden).

Các kết quả khám lâm sàng của một khối mật độ chắc, cố định, các triệu chứng tắc nghẽn, hạch vùng cổ hoặc liệt dây thanh âm đều cho thấy khả năng mắc bệnh ung thư tuyến giáp.

Xét nghiệm nồng độ TSH huyết thanh – Cần đánh giá chức năng tuyến giáp ở tất cả các bệnh nhân có nhân tuyến giáp.

TSH huyết thanh là một yếu tố nguy cơ độc lập để dự đoán bệnh ác tính ở nhân tuyến giáp. Trong một nghiên cứu trên 1500 bệnh nhân đến khám ở một phòng khám về tuyến giáp, tỷ lệ mắc bệnh ác tính lần lượt là 2,8, 3,7, 8,3, 12,3 và 29,7% đối với bệnh nhân có nồng độ TSH huyết thanh <0,4 mU/L, 0,4 đến 0,9 mU/L, 1 đến 1,7 mU/L, 1,8 đến 5,5 mU/L và >5,5 mU/L, tương ứng [12]. Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng khi ung thư được chẩn đoán, TSH cao hơn có liên quan đến giai đoạn ung thư tiến triển hơn [13,14].