Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). C1. ĐÁI THÁO ĐƯỜNG: BỆNH SINH, PHÂN LOẠI VÀ CHẨN ĐOÁN

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 1. ĐÁI THÁO ĐƯỜNG: BỆNH SINH, PHÂN LOẠI VÀ CHẨN ĐOÁN

Rebecca C. Rosenberg; Adnin Zaman; Cecilia C. Low Wang
Endocrine Secrets, CHƯƠNG 1, 8-13

1. Đái Tháo Đường Là Gì?

Khi mọi người nói về bệnh tiểu đường, họ thường nhắc đến đái tháo đường (diabetes mellitus), đây là một thuật ngữ bao trùm một nhóm rối loạn đa dạng (heterogeneous group of disorders) mang đặc trưng là tình trạng tăng glucose huyết thanh (elevated serum glucose), hay tăng đường huyết (hyperglycemia).

2. Nguồn Gốc Của Thuật Ngữ Đái Tháo Đường (Diabetes Mellitus) Là Gì?

Mặc dù tài liệu y văn từ năm 1552 trước Công nguyên, điển hình như cuộn giấy cói Ebers (Ebers Papyrus) của Ai Cập do Hesy-Ra chấp bút, đã mô tả về bệnh đái tháo đường, nhưng từ “diabetes” lại bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “diabainein”. Bác sĩ người Hy Lạp Aretaeus đã sử dụng từ này với ý nghĩa là “ống xi-phông” (siphon), nhằm mô tả tình trạng người bệnh bài tiết một lượng nước tiểu quá mức. Thuật ngữ “diabetes mellitus” được Thomas Willis ở Oxford, Anh quốc, đưa ra vào năm 1675, khi các nhà khoa học nhận ra rằng nước tiểu của những người bệnh đái tháo đường có vị ngọt (mellitus) thay vì không vị (insipidus).

3. Dịch Tễ Học Của Đái Tháo Đường Như Thế Nào?

Mỗi năm có khoảng 5,9 trên 1000 người được chẩn đoán mắc bệnh. Khoảng 38 triệu người Mỹ đang mắc bệnh đái tháo đường. Trong số đó, 1,3 triệu người lớn mắc đái tháo đường típ 1 (type 1 diabetes). Tuy nhiên, người ta ước tính trong số 38,4 triệu người mắc bệnh, có đến 8,7 triệu người chưa được chẩn đoán. Số lượng người lớn từ 18 tuổi trở lên mắc tiền đái tháo đường (prediabetes) là 97 triệu người. Người Mỹ bản địa/Bản địa Alaska có tỷ lệ hiện mắc cao nhất (16%), trong khi người da trắng không phải gốc Tây Ban Nha có tỷ lệ mắc mới (incidence) thấp nhất (8,5%).

4. Sinh Lý Bệnh Cơ Bản Của Đái Tháo Đường Là Gì?