Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 6. ĐẾM CARBOHYDRATE VÀ ĐỊNH LIỀU INSULIN CHÍNH XÁC

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 6. ĐẾM CARBOHYDRATE VÀ ĐỊNH LIỀU INSULIN CHÍNH XÁC

Carbohydrate Counting and Precise Insulin Dosing
Michael T. McDermott
Endocrine Secrets, CHAPTER 6, 62-72

1. Định Nghĩa Và Giải Thích Tỷ Lệ Carbohydrate-Insulin

Tỷ lệ carbohydrate-insulin (carbohydrate-to-insulin ratio – C:I) là ước tính về số gram carbohydrate mà 1 đơn vị insulin sẽ chuyển hóa. Tỷ lệ C:I là X:1 có nghĩa là cần tiêm 1 đơn vị insulin cho mỗi X gram carbohydrate dự định tiêu thụ. Chúng ta thường tính tỷ lệ C:I ban đầu cho mỗi người bệnh như sau: 500 chia cho tổng liều insulin hàng ngày (total daily dose – TDD). Sau đó, cần đánh giá và điều chỉnh tỷ lệ C:I để đạt mức dao động đường huyết (blood glucose – BG) tối ưu từ trước đến sau bữa ăn (tối ưu: mức tăng từ 30 đến 50 mg/dL [1,7 – 2,8 mmol/L] từ trước bữa ăn đến thời điểm 2 giờ sau bữa ăn).

2. Làm Thế Nào Để Xác Định Tỷ Lệ Carbohydrate-Insulin Hiện Tại Có Chính Xác Không?

Chúng tôi kiểm tra tính chính xác tỷ lệ C:I của mỗi người bệnh bằng quy trình sau đây:

A. Chuẩn bị cho bữa ăn thử nghiệm: tiêu thụ một món ăn dễ kiểm soát đường huyết bằng insulin ở bữa ăn ngay trước bữa ăn thử nghiệm, sao cho mức glucose ngay trước bữa ăn thử nghiệm nằm trong phạm vi mục tiêu và không cần tiêm liều điều chỉnh. Nếu mức glucose trước bữa ăn thử nghiệm thấp hơn 70 mg/dL [< 3,9 mmol/L] hoặc cao hơn 140 mg/dL [> 7,8 mmol/L], không tiến hành thử nghiệm.

B. Nếu mức glucose ngay trước bữa ăn thử nghiệm nằm trong phạm vi mong muốn từ 70 đến 140 mg/dL [3,9 – 7,8 mmol/L], hãy ăn một bữa ăn có hàm lượng carbohydrate xác định rõ và chứa ít hơn 20 gram chất béo.

C. Kiểm tra mức glucose ngay trước bữa ăn thử nghiệm, tiêm liều insulin theo tỷ lệ C:I của bạn và kiểm tra lại mức glucose ở thời điểm 2 giờ sau bữa ăn thử nghiệm; tính toán mức dao động glucose từ trước đến sau bữa ăn. Mức dao động glucose từ trước bữa ăn đến thời điểm 2 giờ sau bữa ăn nên ở khoảng 30 đến 50 mg/dL [1,7 – 2,8 mmol/L].