Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 25. TỔN THƯƠNG CUỐNG TUYẾN YÊN

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 25. TỔN THƯƠNG CUỐNG TUYẾN YÊN

Pituitary Stalk Lesions
Christie G. Turin; Janice M. Kerr
Endocrine Secrets, CHAPTER 25, 250-259

1. Chức Năng Và Kích Thước Của Một Cuống Tuyến Yên Bình Thường Là Gì?

Cuống tuyến yên (pituitary stalk), hay còn gọi là phễu tuyến yên (infundibulum), là cấu trúc giải phẫu kết nối vùng dưới đồi (hypothalamus) với tuyến yên (pituitary gland) và điều hòa quá trình bài tiết hormone tuyến yên thông qua việc vận chuyển các yếu tố giải phóng và ức chế đặc hiệu của tuyến yên. Ở người lớn, đường kính ngang và đường kính trước-sau của một cuống tuyến yên bình thường đạt khoảng 3,3 ± 0,4 mm ở ngang mức giao thoa thị giác (optic chiasm) và sau đó thon dần xuống khoảng 2,2 ± 0,4 mm tại vị trí bám vào tuyến yên (Hình 25.1). Nhìn chung, độ dày đoạn gần của cuống tuyến yên ≥ 4 mm là dấu hiệu bất thường. Cuống tuyến yên không có hàng rào máu-não (blood-brain barrier) và do đó bắt thuốc đối quang từ gadolinium trên hình ảnh cộng hưởng từ (magnetic resonance imaging – MRI). Sự lệch nhẹ của cuống tuyến yên là hiện tượng phổ biến và không nhất thiết là dấu hiệu của một bệnh lý tiềm ẩn.

Hình 25.1. Hình ảnh MRI tuyến yên bình thường, xung T1 có tiêm thuốc đối quang từ. Tuyến yên và phễu tuyến yên trên mặt phẳng trán (A) và mặt phẳng đứng dọc (B). Phễu tuyến yên được đánh dấu ở mức giao thoa thị giác (mũi tên đen) và tại vị trí bám vào tuyến yên (mũi tên trắng).

2. Các Bất Thường Cuống Tuyến Yên Phổ Biến Như Thế Nào?

Tỷ lệ mắc các tổn thương cuống tuyến yên chưa được xác định rõ ràng nhưng nhìn chung chiếm < 2% tổng số các tổn thương hố yên (sellar lesions).

3. Các Nguyên Nhân Chính Gây Dày Cuống Tuyến Yên Là Gì?