Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 22. NHIỄM TRÙNG MÔ MỀM NẶNG

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 22. NHIỄM TRÙNG MÔ MỀM NẶNG

Severe soft-tissue infections
Paul B. Bartley; Carl Joseph Lisec
Oh’s Intensive Care Manual, 22, 182-188

GIỚI THIỆU

Bộ da (Integument) của con người là cơ quan lớn nhất của cơ thể, đóng vai trò là mặt phân cách và hàng rào phòng thủ chính giữa mỗi cá nhân và môi trường sống. Cơ quan này duy trì các chức năng mang tính sống còn trong quá trình điều hòa thân nhiệt, đáp ứng miễn dịch bẩm sinh và thích ứng, tiếp nhận cảm giác và chuyển hóa hormone. Hốc sinh thái trên da người cung cấp môi trường cho hệ vi sinh vật (Microbiota) tạo lập mối quan hệ cộng sinh, trong đó hệ vi khuẩn thường trú giúp cơ thể kháng lại sự xâm nhập của các mầm bệnh. Đồng thời, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy vai trò của hệ vi sinh vật trên da đối với quá trình chữa lành vết thương và có khả năng điều hòa các đáp ứng miễn dịch của con người. Chương này tập trung vào việc chẩn đoán và điều trị (Nội khoa và Ngoại khoa) đối với các bệnh lý nhiễm trùng da và mô mềm nguyên phát nặng, vốn mang tầm quan trọng đặc biệt đối với các chuyên gia hồi sức cấp cứu; đồng thời không đi quá sâu vào các biểu hiện trên da của những bệnh lý nặng có nguồn gốc từ các cơ quan khác.

DỊCH TỄ HỌC VÀ SINH LÝ BỆNH

Nhiễm trùng da và mô mềm nặng (Severe skin and soft-tissue infections – SSTI) là một nhóm bệnh lý đa dạng với đặc điểm dịch tễ học và sinh lý bệnh khác nhau. SSTI chiếm khoảng 5% các ca nhập viện vì nhiễm trùng huyết nặng, với tỷ lệ mắc mới là 115/100.000 người mỗi năm dựa trên một loạt các nghiên cứu tiến cứu, dài hạn tại Châu Âu. Chỉ riêng tình trạng nhiễm trùng huyết do Liên cầu khuẩn nhóm A xâm lấn (Invasive Group A Streptococcus – iGAS) đã gây ra hơn 600.000 ca mắc và hơn 160.000 ca tử vong hàng năm trên toàn cầu. Các biểu hiện ít đe dọa tính mạng ngay lập tức của bệnh lý này cũng để lại gánh nặng bệnh tật to lớn và làm suy giảm số năm sống điều chỉnh theo mức độ khuyết tật (Disability-adjusted life years – DALYs). Tỷ lệ tử vong trong vòng 30 ngày của SSTI ước tính nằm trong khoảng từ 3% đến 20%. Các yếu tố nguy cơ đáng kể dẫn đến tình trạng nhiễm trùng bao gồm chấn thương xuyên thấu, thiếu máu mạch máu lớn và vi mạch cục bộ, bỏng, phù nề, tổn thương do tỳ đè, sử dụng ma túy đường tiêm tĩnh mạch, chấn thương dính dị vật nhiễm bẩn và tình trạng suy giảm miễn dịch do bệnh lý, do phương pháp điều trị hoặc do tuổi tác. Tình trạng nhiễm trùng đồng thời tại các vị trí khác trên cơ thể sẽ làm tăng tỷ lệ tử vong ở người bệnh mắc nhiễm trùng da và mô mềm nặng.

PHÂN LOẠI

Hiện tại chưa có hệ thống phân loại nào được thống nhất trên toàn thế giới cho tình trạng nhiễm trùng da và mô mềm. Nhóm bệnh lý này bao gồm bất kỳ tình trạng viêm nhiễm nào có yếu tố hoại tử liên quan đến lớp trung bì, lớp mô dưới da (Subcutis), lớp mạc sâu (Deep fascial layer) và cơ. Các cách phân loại trước đây thường dựa vào sinh lý bệnh (hoại thư bệnh viện), giải phẫu học (viêm mô tế bào hoại tử hoặc viêm mạc hoại tử), vi sinh y học (hoại thư do Liên cầu hoặc vi khuẩn Clostridium) và theo tên riêng (ví dụ: hoại thư Fournier). Dù phân loại theo cách nào, các bệnh lý nhiễm trùng da và mô mềm hoại tử đều có những điểm tương đồng lớn về sinh lý bệnh và phương pháp điều trị. Điều tối quan trọng là bác sĩ lâm sàng phải nhanh chóng nhận biết các dấu hiệu nhiễm trùng có yếu tố hoại tử, bởi vì chúng cấu thành một tình trạng cấp cứu Ngoại khoa (và thường cần cả can thiệp hồi sức cấp cứu).

VI SINH Y HỌC