Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 82. CHẤN THƯƠNG BỤNG VÀ CHẬU

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 82. CHẤN THƯƠNG BỤNG VÀ CHẬU

Abdominal and pelvic injuries
Sarah McNeilly

Oh’s Intensive Care Manual, 82, 946-954

Gần 25% số ca nhập viện do đa chấn thương (major trauma) có kèm theo tổn thương ở ổ bụng hoặc các tạng trong vùng chậu, trong đó tổn thương tạng đặc (solid organ injury) chiếm tỷ lệ phổ biến nhất. Tỷ lệ tử vong do chấn thương vùng chậu xấp xỉ 10%, trong khi chấn thương bụng mang tỷ lệ tử vong khoảng 8%. Xuất huyết (haemorrhage) là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong có thể phòng ngừa được trong chấn thương. Dựa theo cơ chế, tổn thương được chia thành chấn thương kín (blunt injuries) và vết thương xuyên thấu (penetrating injuries), trong đó chấn thương kín là nguyên nhân chủ yếu gây ra các chấn thương bụng và chậu. Các nguyên nhân xuyên thấu có thể chiếm đến một nửa số ca bệnh tùy thuộc vào từng khu vực; tỷ lệ này đang gia tăng ở Châu Âu nhưng lại có xu hướng giảm tại Hoa Kỳ.

CƠ CHẾ CHẤN THƯƠNG

Chấn Thương Kín

Va chạm giao thông đường bộ (road traffic collisions – RTCs) là nguyên nhân phổ biến nhất gây chấn thương kín ở bụng và chậu. Những nguyên nhân thường gặp khác bao gồm té ngã, bị hành hung, tai nạn thể thao và tai nạn lao động. Người bệnh thường có các chấn thương phối hợp (associated injuries) ở lồng ngực, sọ não và các chi. Do quần thể người bệnh chấn thương ngày càng già đi, tỷ lệ chấn thương nghiêm trọng xuất phát từ các cơ chế chấn thương năng lượng thấp (ví dụ như ngã từ tư thế đứng) đang ngày một gia tăng. Dây đai an toàn và túi khí giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong trong các vụ va chạm giao thông, nhưng bản thân túi khí có thể gây ra các chấn thương lồng ngực, bao gồm cả những tổn thương che lấp (occult injuries) ở tim và các mạch máu lớn, đặc biệt trong các tình huống giảm tốc độ đột ngột ở hành khách không thắt dây an toàn.

Chấn Thương Xuyên Thấu

Vết thương do đâm và vết thương do hỏa khí (gunshot wounds) chiếm phần lớn các trường hợp chấn thương xuyên thấu ở bụng.