Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 91. TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ TRÊN Ở TRẺ EM

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 91. TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ TRÊN Ở TRẺ EM

Upper airway obstruction in children 
Paul James; Michelle Alisio

Oh’s Intensive Care Manual, 91, 1027-1034

Tắc nghẽn đường thở trên (Upper airway obstruction) luôn là một thách thức lâm sàng đặc thù ở quần thể bệnh nhi. Đặc điểm vật lý của luồng khí, sự hẹp tương đối của đường thở ở trẻ em, kết hợp với tốc độ tiêu thụ oxy cao, có thể khiến tình trạng lâm sàng của trẻ suy giảm một cách nhanh chóng và bất ngờ. Hơn nữa, các tình trạng tắc nghẽn đường thở nghiêm trọng rất ít khi xảy ra tại các cơ sở y tế không chuyên khoa, đòi hỏi phải can thiệp ngay lập tức để bảo vệ đường thở và duy trì quá trình oxy hóa. Sự thành công trong cấp cứu phụ thuộc vào sự am hiểu về cấu trúc đường thở của trẻ, khả năng nhận diện các triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo bệnh lý hiếm gặp hoặc tắc nghẽn đe dọa tính mạng, nhận thức rõ giới hạn chẩn đoán khi không có nội soi (endoscopy), và sự tuân thủ tỉ mỉ các nguyên tắc gây mê cơ bản.

CÁC YẾU TỐ GIẢI PHẪU VÀ SỰ PHÁT TRIỂN

Về mặt giải phẫu, đường thở trên trải dài từ lỗ mũi đến vị trí nối giữa thanh quản và khí quản. Cấu trúc này bao gồm mũi, các xoang cạnh mũi (paranasal sinuses), hầu họng (pharynx) và thanh quản (larynx). Kích thước, hình dáng và vị trí của cấu trúc này biến đổi liên tục từ giai đoạn sơ sinh, qua thời kỳ nhũ nhi và ấu thơ, cho đến khi đạt hình thái tương tự đường thở của người trưởng thành vào năm trẻ lên 8 tuổi.

So với kích thước cơ thể, trẻ em có phần đầu và vùng chẩm lớn hơn đáng kể. Khi trẻ nằm ngửa, phần đầu to sẽ ép cổ gập lại, tạo ra một nguyên cơ tiềm ẩn gây tắc nghẽn đường thở.

Mũi

Cấu trúc mũi bao gồm các xương mũi, phần mũi của xương trán và các mỏm trán của xương hàm trên. Vách ngăn chia khoang mũi thành hai phần, mở ra bên ngoài tại lỗ mũi trước và thông với tỵ hầu (nasopharynx) qua lỗ mũi sau.