Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 108. QUẢN LÝ PHƠI NHIỄM HÓA HỌC, SINH HỌC, BỨC XẠ VÀ HẠT NHÂN

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 108. QUẢN LÝ PHƠI NHIỄM HÓA HỌC, SINH HỌC, BỨC XẠ VÀ HẠT NHÂN

Chemical, biological, radiological and nuclear exposure management
Andrew McDonald Johnston; Sophia L. De Maria

Oh’s Intensive Care Manual, 108, 1204-1214

Giới Thiệu

Từ Thế chiến thứ Nhất đến nay, vũ khí hóa học, sinh học, bức xạ và hạt nhân (CBRN) liên tục được các quốc gia và tổ chức sử dụng làm vũ khí chiến tranh, khủng bố hoặc ám sát. Thực tế cho thấy, việc các quốc gia sử dụng loại vũ khí này để chống lại đối thủ vẫn đang tiếp diễn, minh chứng qua các sự cố đã được ghi nhận rõ ràng ở Vương quốc Anh và Trung Đông. Trong lịch sử, nhiều quốc gia từng triển khai các chương trình vũ khí hóa học và sinh học; đồng thời, nhiều nước hiện vẫn đang sở hữu hoặc nuôi tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân.

Công ước Vũ khí Hóa học (Chemical Weapons Convention) nghiêm cấm hoàn toàn việc sử dụng các loại vũ khí này và hầu hết các quốc gia đều đã ký kết tham gia. Mặc dù tất cả các kho dự trữ vũ khí hóa học quốc tế được công bố chính thức đều đã bị tiêu hủy, một số quốc gia vẫn có thể đang bí mật che giấu các kho dự trữ chưa được công bố. Tương tự, cộng đồng quốc tế cũng đã thiết lập các công ước đối với vũ khí sinh học và hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân. Bất chấp những nỗ lực này, nhiều tổ chức khủng bố vẫn không ngừng bày tỏ ý định chiếm đoạt hoặc sử dụng vũ khí CBRN.

Các Công ước Vũ khí Hóa học hướng đến mục tiêu ngăn chặn việc sản xuất các tác nhân CBRN, tiêu hủy kho vũ khí hóa học hiện hành, phá hủy hoặc chuyển đổi công năng của mọi cơ sở sản xuất và siết chặt việc buôn bán các tiền chất vũ khí hóa học. Theo quy định, các quốc gia tham gia ký kết phải cho phép thanh tra độc lập kiểm tra các cơ sở của họ.

Các vụ ám sát có chủ đích gần đây tại Vương quốc Anh, Nga và Đông Nam Á, vụ tấn công bằng khí sarin ở Tokyo, cũng như việc sử dụng các tác nhân hóa học bao gồm chlorine (clo) và sarin ở Syria đã minh chứng rõ ràng rằng vũ khí CBRN vẫn là một mối đe dọa dai dẳng.

Do nhiều tác nhân trong số này có khả năng gây thương vong hàng loạt kèm theo biến chứng suy hô hấp (respiratory failure), các chuyên gia hồi sức cấp cứu (intensive care professionals) cần trang bị kiến thức để nhận biết dấu hiệu sử dụng chúng và sẵn sàng phương án ứng phó. Điều này đặc biệt quan trọng khi đối phó với các chất độc thần kinh (nerve agents) như sarin, và các tác nhân gây tổn thương phổi (lung-damaging agents) như phosgene và chlorine.