Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 112. TRUYỀN MÁU VÀ QUẢN LÝ MÁU NGƯỜI BỆNH

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 112. TRUYỀN MÁU VÀ QUẢN LÝ MÁU NGƯỜI BỆNH

Blood transfusion and patient blood management
Craig French; Zoe McQuilten; James Winearls

Oh’s Intensive Care Manual, 112, 1253-1266

Liệu pháp truyền các chế phẩm máu đóng một vai trò điều trị trung tâm trong y học lâm sàng. Quản lý máu người bệnh (Patient Blood Management – PBM) là một phương pháp tiếp cận dựa trên bằng chứng; bằng cách quản lý lâm sàng và bảo tồn nguồn máu của chính người bệnh, PBM hướng đến mục tiêu tối ưu hóa các kết cục điều trị. Nhu cầu đối với chế phẩm máu tiếp tục gia tăng do gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn từ sự già hóa dân số.

Khi chỉ định liệu pháp truyền chế phẩm máu, bác sĩ phải xác định chính xác và thấu hiểu vấn đề lâm sàng cũng như nhu cầu thực sự của người bệnh. Liệu pháp truyền máu thường cần thiết trong giai đoạn chờ điều chỉnh bệnh lý nền (ví dụ: phẫu thuật kiểm soát tình trạng xuất huyết cấp, hoặc hỗ trợ tình trạng ức chế tủy xương cho đến khi tủy phục hồi). Điều trị nhằm kiểm soát tác động của tình trạng thiếu hụt (ví dụ: thiếu máu, giảm tiểu cầu và giảm gammaglobulin máu) hoặc ngăn ngừa biến chứng thứ phát. Hoặc, chỉ định truyền máu có thể là liệu pháp miễn dịch thụ động (ví dụ: dự phòng Rhesus) hay sử dụng globulin miễn dịch đường tĩnh mạch liều cao như một liệu pháp điều hòa miễn dịch (Immunomodulatory therapy).

QUYẾT ĐỊNH TRUYỀN MÁU

Giới chuyên môn đã đánh giá lại một cách nghiêm ngặt vai trò của truyền máu trong nhiều bối cảnh lâm sàng khác nhau, đặc biệt là các chế phẩm máu (khối hồng cầu, khối tiểu cầu, huyết tương tươi đông lạnh, tủa lạnh). Việc đánh giá rủi ro cẩn thận và áp dụng các kỹ thuật bảo tồn máu giúp giảm đáng kể nhu cầu truyền máu trong nhiều trường hợp phẫu thuật theo chương trình. Mặc dù truyền máu có thể cứu mạng người bệnh, phương pháp này vẫn tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Các nghiên cứu quan sát đã chứng minh liệu pháp truyền chế phẩm máu có liên quan đến các kết cục bất lợi cho người bệnh. Do đó, y học hiện đại tiếp tục tập trung vào các kỹ thuật nhằm giảm thiểu sự phơi nhiễm của người bệnh với các chế phẩm này.

Trong thế kỷ 20, nhiều bác sĩ lâm sàng cho rằng truyền chế phẩm máu luôn mang lại lợi ích và có kiến thức hạn chế về những tác hại tiềm ẩn. Nếu bác sĩ có thể tránh được việc sử dụng liệu pháp truyền máu đồng loài (Allogeneic blood component therapy), các mối nguy cơ tiềm ẩn sẽ không còn là vấn đề. Quyết định truyền chế phẩm máu có thể gặp nhiều thách thức, các chỉ định thường gây tranh cãi hoặc thiếu rõ ràng. Ở những người bệnh có huyết động ổn định, bằng chứng về lợi ích của việc truyền máu cũng không chắc chắn. Do đó, bác sĩ nên tự đặt câu hỏi về sự cần thiết trên lâm sàng trước mỗi quyết định truyền máu. Bác sĩ phải cân bằng giữa những nguy cơ tiềm ẩn và lợi ích, đồng thời giải thích rõ cho người bệnh hoặc người nhà của họ bất cứ khi nào có thể.

Khi cân nhắc việc sử dụng liệu pháp truyền máu đồng loài, bác sĩ cần phải giải quyết các câu hỏi sau để đảm bảo truyền máu an toàn và hiệu quả (Hình 112.1):