Bài giảng nhi khoa: hội chứng co giật

ThS. BS. Ngô Văn Bách

GIỚI THIỆU

Co giật là một rối loạn thần kinh thường gặp ở trẻ em, tần suất 3 – 5%. Là cấp cứu thần kinh thường gặp ở trẻ em, do nhiều nguyên nhân và có ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, có thể gây thiếu oxy não, tử vong. Co giật thường xảy ra ở trẻ dưới 3 tuổi và không phân biệt giới tính.

Co giật không phải là một bệnh mà là triệu chứng thần kinh do nhiều nguyên nhân gây nên. Co giật có thể chia ra làm 2 nhóm là co giật triệu chứng cấp tính (acute symptomatic seizure) hay còn gọi là co giật có nguyên nhân thúc đẩy (provoked) và co giật không có nguyên nhân thúc đẩy (unprovoked).

Trong tiếng Anh thường dùng một số thuật ngữ sau:

Seizure là một triệu chứng phức tạp biểu hiện một sự rối loạn chức năng não kịch phát không chủ ý gây ra do có một hoạt động quá mức, bất thường và đồng thời của một nhóm nhiều hoặc ít các neurone.

Convulsion (convulsive seizure) là một hay một chuỗi co cơ không tự ý của các cơ vân.

Epilepsy là các đợt seizure tái phát không liên quan đến sốt và các bệnh não khác.

CƠ CHẾ GÂY CO GIẬT

Mặc dù cơ chế chính xác chưa biết nhưng người ta biết rằng có nhiều yếu tố sinh lý góp phần vào cơ chế co giật. Mặc dù vậy, người ta biết rằng để bắt đầu co giật phải có một nhóm neuron thần kinh có khả năng phóng điện đột ngột và một hệ thống ức chế GABA. Điều này xảy ra được là do sự bất thường màng tế bào thần kinh, vai trò của các kênh Na, K, Ca, Cl hay bơm Na-K hoặc mất cân bằng ion trong và ngoài tế bào. Co giật có thể do mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh. Chẳng hạn tăng các chất dẫn truyền thần kinh hưng phấn (glutamate) làm tăng khử cực hậu synapse, tăng dòng ion (+) vào trong tế bào. Chẳng hạn giảm chất dẫn truyền thần kinh ức chế (GABA) làm giảm điện thế ức chế sau synapse.

Người ta còn biết rằng co giật có thể xuất phát từ các vùng neuron chết vì từ các vùng này của não sẽ tạo thuận lợi cho sự phát triển nhiều synapse tăng kích thích mà chính nó có thể gây ra co giật.

NGUYÊN NHÂN GÂY CO GIẬT

Co giật có nguyên nhân thúc đẩy:

Có sốt:

Nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương: viêm não, viêm màng não, sốt rét thể não, áp-xe não.

Co giật trong lỵ, viêm dạ dày ruột.

Khác: sốt co giật trong các bệnh nhiễm trùng như viêm tai giữa, viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, nhiễm trùng hô hấp trên.

Không sốt:

Nguyên nhân tại hệ thần kinh trung ương:

Chấn thương sọ não.

Xuất huyết não-màng não: thiếu vitamin K, rối loạn đông máu, vỡ dị dạng mạch máu não.

Thiếu oxy não.