Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 117. GHÉP TIM

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 117. GHÉP TIM

Heart transplantation
Priya Nair; Paul Jansz; Peter Macdonald

Oh’s Intensive Care Manual, 117, 1327-1335

GIỚI THIỆU

Năm 1967, Christiaan Barnard đã thực hiện ca phẫu thuật ghép tim từ người sang người đầu tiên trên thế giới tại Bệnh viện Groote Schuur ở Nam Phi. Nối tiếp thành công này, nhiều trung tâm y tế khác trên toàn cầu đã bắt đầu triển khai các chương trình ghép tạng. Kết quả trong giai đoạn đầu chưa thực sự khả quan do tình trạng thải ghép, dẫn đến việc tạm ngừng hoạt động ghép tim vào thời điểm đó. Tuy nhiên, việc phát hiện và ứng dụng cyclosporine vào lĩnh vực ghép tạng lâm sàng cuối thập niên 1970 đã khơi dậy sự quan tâm và thúc đẩy hoạt động ghép tạng phát triển mạnh mẽ trong suốt những năm 1980. Hiện tại, ước tính có khoảng 5000 ca ghép tim được thực hiện mỗi năm tại hơn 300 quốc gia. Tỷ lệ sống thêm sau ghép tim đã cải thiện đều đặn trong hai thập kỷ qua, hiện đạt mức xấp xỉ 85% ở thời điểm 1 năm, 75% ở thời điểm 5 năm và 56% ở thời điểm 10 năm. Thời gian sống thêm trung vị là 12 năm. Ghép tim hiện được khẳng định là phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với bệnh lý suy tim giai đoạn cuối.

Hạn chế lớn nhất của phương pháp ghép tim là sự khan hiếm tạng hiến. Trong lịch sử, phần lớn tim hiến đến từ những người hiến tạng chết não (brain dead – DBD). Gần đây, người hiến tạng sau khi được chẩn đoán tử vong do ngừng tuần hoàn (donation after circulatory determination of death – DCDD) đã trở thành một nguồn cung cấp tim hiến quan trọng. Nhiều trung tâm đã ghi nhận các ca thu nhận tạng từ xa và ghép tim thành công từ người hiến DCDD nhờ ứng dụng hệ thống máy tưới máu ngoại cơ thể đẳng nhiệt (normothermic ex vivo perfusion). Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đa trung tâm cũng cho thấy tỷ lệ sống thêm sau ghép của những người nhận tim hiến DCDD rất khả quan, hoàn toàn có thể so sánh với những người nhận tim hiến chết não cùng thời kỳ.

Hầu hết sự cải thiện về tỷ lệ sống thêm sau ghép tim trong 20 năm qua đều diễn ra trong vài tháng đầu tiên sau phẫu thuật. Sự tiến bộ này xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm những bước tiến trong liệu pháp thuốc ức chế miễn dịch (giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong do thải ghép hoặc nhiễm trùng) và quy trình chọn lọc người bệnh ngày càng chặt chẽ hơn.

NGƯỜI HIẾN TIM TIỀM NĂNG

Trong số các tạng được thu nhận, tim là cơ quan nhạy cảm nhất với nhiều tổn thương xảy ra trong quá trình chết não, cũng như các sự kiện diễn ra sau đó trong suốt quy trình thu nhận và ghép tạng. Các nghiên cứu đánh giá qua siêu âm tim lặp lại nhiều lần ở người hiến chết não cho thấy rối loạn chức năng tâm thu thất trái là hiện tượng phổ biến. Tình trạng này thường được cải thiện cùng với sự phục hồi huyết động nếu người hiến được hồi sức tích cực trong một khoảng thời gian.