Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 7. VẬN CHUYỂN NGƯỜI BỆNH NẶNG

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 7. VẬN CHUYỂN NGƯỜI BỆNH NẶNG

Transport of critically ill patients
Roy Fischer; Krista Mos
Oh’s Intensive Care Manual, 7, 48-59

GIỚI THIỆU

Tình trạng bệnh lý và chấn thương nguy kịch (critical illness and injury) không nhất thiết được định nghĩa bởi vị trí của người bệnh. Ngoài ra, số lượng người bệnh có thể vượt quá khả năng chăm sóc tại vị trí hiện tại của họ hoặc họ cần các phương pháp khảo sát hay điều trị đặc hiệu không có sẵn ngay lập tức. Vì lý do này, việc vận chuyển người bệnh chấn thương và bệnh nặng diễn ra rất thường xuyên.

Quá trình vận chuyển người bệnh chăm sóc tích cực (critical care patient transport) theo truyền thống được chia thành hai nhóm: di chuyển người bệnh trong nội bộ một bệnh viện (intrahospital) hoặc di chuyển giữa các bệnh viện (interhospital or interfacility). Bên cạnh đó, một nhóm người bệnh bị chấn thương hoặc bệnh nặng không nằm trong cơ sở bệnh viện có thể được kiểm soát bởi một đội ngũ y tế do bác sĩ dẫn đầu trước khi được chuyển đến bệnh viện. Do đó, phân nhóm thứ ba (đáp ứng ban đầu hoặc chăm sóc tiền viện [primary response or pre-hospital care]) đã được công nhận rộng rãi.

Việc triển khai rộng rãi các đội ngũ y tế trên phạm vi quốc tế để quản lý và cấp cứu người bệnh nặng từ cả các cơ sở y tế lẫn các địa điểm tiền viện đã dẫn đến sự công nhận y học tiền viện và cấp cứu ngoại viện (pre-hospital and retrieval medicine) là một chuyên khoa sâu (subspecialty) riêng biệt.

VẬN CHUYỂN TRONG BỆNH VIỆN

Nơi an toàn nhất cho người bệnh nặng là đơn vị chăm sóc tích cực (intensive care unit – ICU), nơi họ được kết nối với máy thở hiện đại và hệ thống theo dõi sinh lý, có điều dưỡng túc trực chăm sóc và khả năng tiếp cận nhanh chóng các hỗ trợ y tế và điều dưỡng. Việc vận chuyển thường cần thiết để tạo điều kiện thực hiện các can thiệp và khảo sát quan trọng hoặc để chuyển người bệnh từ khu vực chăm sóc tích cực này sang khu vực khác. Người bệnh bị chấn thương hoặc bệnh nặng với dự trữ sinh lý hạn chế hoặc không có dự trữ khi trải qua các cuộc vận chuyển này sẽ có nguy cơ diễn biến xấu đi trên lâm sàng, và các biến cố bất lợi đã được ghi nhận rõ ràng. Để giảm thiểu tỷ lệ tử vong và bệnh tật liên quan đến việc di chuyển người bệnh, cần có một phương pháp tiếp cận có cấu trúc, sử dụng nhân sự lâm sàng trình độ cao, được trang bị thiết bị, đào tạo phù hợp và có đủ thời gian lập kế hoạch.

Quá trình di chuyển người bệnh lý tưởng nhất không nên gây ảnh hưởng hoặc chỉ làm thay đổi rất ít tình trạng của họ. Thật không may, thực tế không phải vậy, với tỷ lệ biến chứng được báo cáo cao lên đến 70%. Một đánh giá hệ thống và phân tích gộp gần đây cho thấy tần suất gộp của các biến cố bất lợi là 26,2% với 1,47% tần suất các biến cố đe dọa tính mạng. Có sự không đồng nhất rõ rệt giữa các nghiên cứu, điều này có thể do sự khác biệt trong việc báo cáo, trang thiết bị, đào tạo hoặc đặc điểm người bệnh. Một phần ba trong số các biến cố này liên quan đến trang thiết bị. Sự suy giảm quá trình trao đổi khí và gia tăng tỷ lệ viêm phổi liên quan đến máy thở là những vấn đề phổ biến. Tuy nhiên, hướng quản lý được thay đổi ở 40%-50% số người bệnh, qua đó cho thấy rủi ro này là có thể chấp nhận được.