Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 73. CHĂM SÓC TÍCH CỰC TIM MẠCH SAU MỔ

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 73. CHĂM SÓC TÍCH CỰC TIM MẠCH SAU MỔ

Postoperative cardiac intensive care
Nick Fletcher; Carlos Corredor
Oh’s Intensive Care Manual, 73, 862-871

Chương này sẽ bao quát việc quản lý sau mổ đối với các thủ thuật phẫu thuật tim thường gặp, bao gồm phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (coronary artery bypass surgery) – một trong những thủ thuật ngoại khoa phổ biến nhất trên toàn cầu, và phẫu thuật bệnh van tim bao gồm phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, phẫu thuật động mạch chủ và phẫu thuật điều trị bệnh cơ tim phì đại (hypertrophic cardiomyopathy). Do tỷ lệ hiện mắc bệnh tim mạch trong dân số rất cao, phẫu thuật tim mang lại những tác động đáng kể về mặt sức khỏe và kinh tế. Chăm sóc tích cực có thể chiếm tới 40% tổng chi phí bệnh viện cho nhóm người bệnh này và phần lớn tỷ lệ bệnh tật cũng như tử vong trong ngắn hạn đều xuất phát từ các biến chứng chu phẫu.

Tỷ lệ tử vong trong vòng 30 ngày sau phẫu thuật tim thường thấp (khoảng 3%). Tuy nhiên, tỷ lệ này dao động từ dưới 1% đối với phẫu thuật bắc cầu động mạch vành chương trình cho đến hơn 30% đối với các phẫu thuật phức tạp hơn ở những người bệnh bị rối loạn chức năng cơ tim đáng kể và mắc kèm nhiều bệnh lý trầm trọng. Việc quản lý chăm sóc tích cực sau phẫu thuật tim thường bao gồm một giai đoạn hồi sức ngắn trước khi người bệnh được chuyển về khoa phòng. Đối với một tỷ lệ nhỏ người bệnh, các biến chứng nghiêm trọng có thể đòi hỏi áp dụng toàn bộ các biện pháp điều trị tích cực mức độ cao, gây áp lực lớn đến sức chứa của đơn vị chăm sóc tích cực (intensive care unit – ICU), ngân sách bệnh viện và các nguồn lực y tế.

TỔ CHỨC

Các Loại Đơn Vị

Tập trung một số lượng lớn người bệnh có các vấn đề lâm sàng tương tự nhau tại các đơn vị ICU tim mạch tạo ra một môi trường lý tưởng cho việc chuẩn hóa quy trình chăm sóc dựa trên các phác đồ và lộ trình lâm sàng. Một cạm bẫy trong quản lý tim mạch sau mổ là sự tương đồng bề ngoài giữa các người bệnh dễ làm lu mờ đi những đặc điểm bệnh lý riêng biệt của từng cá nhân. Việc đánh giá từng người bệnh đòi hỏi bác sĩ phải giải quyết cẩn trọng các biểu hiện đa hệ thống của bệnh lý tim mạch và các bệnh lý thoái hóa khác. Tại một số cơ sở y tế, người bệnh tim mạch có thể được bố trí chung với các người bệnh chăm sóc tích cực nội khoa và ngoại khoa khác nhằm tập trung nguồn lực hồi sức tích cực; đặc biệt là nhân sự. Hiện chưa có đủ bằng chứng khẳng định liệu người bệnh phẫu thuật tim sẽ có kết cục lâm sàng tốt hơn ở bất kỳ mô hình cụ thể nào; thay vào đó, chất lượng chăm sóc hồi sức chuyên sâu, mối quan hệ mang tính xây dựng với bác sĩ phẫu thuật và văn hóa làm việc đa chuyên khoa mới là những yếu tố tác động tích cực đến kết quả điều trị. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về các yếu tố tổ chức trong ICU đa khoa; tuy nhiên, vẫn còn thiếu các thông tin hỗ trợ để so sánh giữa mô hình ICU “mở” so với “đóng”, hay mô hình chăm sóc do bác sĩ phẫu thuật dẫn dắt so với bác sĩ hồi sức dẫn dắt trong lĩnh vực tim mạch.

Mối Quan Hệ Giữa Bác Sĩ Phẫu Thuật Và Bác Sĩ Hồi Sức

Phẫu thuật tim là một chuỗi chăm sóc liên tục từ lúc người bệnh đến khám cho đến giai đoạn quản lý và phục hồi chức năng sau khi xuất viện. Bác sĩ chuyên khoa chăm sóc tích cực phải tham gia vào chuỗi liên tục này với tư cách là một thành viên của nhóm tim mạch chu phẫu (perioperative heart team), thay vì hoạt động tách biệt khỏi các bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ gây mê, bác sĩ tim mạch và thậm chí cả các bác sĩ y học gia đình.