Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 75. QUẢN LÝ NGƯỜI BỆNH SAU PHẪU THUẬT THẦN KINH

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 75. QUẢN LÝ NGƯỜI BỆNH SAU PHẪU THUẬT THẦN KINH
Management of the post-operative neurosurgical patient
Judith Bellapart; Rosalind L. Jeffree; Alan Coulthard
Oh’s Intensive Care Manual, 75, 879-884

GIỚI THIỆU

Người bệnh đang hồi phục sau các thủ thuật nội sọ thường chuyển đến các đơn vị hồi sức tích cực (intensive care units – ICU) chuyên khoa thần kinh hoặc các đơn vị chăm sóc tích cực mức độ cao (high-dependency units) để nhân viên y tế theo dõi sát sao. Các thủ thuật này nhìn chung có tỷ lệ biến chứng thấp, nhưng các biến chứng nếu không nhận biết kịp thời có thể dẫn đến những hậu quả tàn khốc. Mục tiêu của việc chăm sóc tại ICU đối với nhóm bệnh nhân này bao gồm sử dụng các chiến lược theo dõi tối ưu cũng như áp dụng các nguyên tắc quản lý chung và chuyên biệt cho quy trình chăm sóc sau phẫu thuật.

NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT THẦN KINH

Vai trò của quản lý hồi sức tích cực đối với người bệnh sau phẫu thuật thần kinh chủ yếu hướng tới việc nhận diện sớm các biến chứng sau phẫu thuật. Tuy nhiên, tình trạng suy giảm thần kinh ở nhóm người bệnh này có thể biểu hiện bằng các triệu chứng rất nhẹ, dẫn đến nguy cơ nhận diện biến chứng muộn, hoặc người bệnh có thể phải chịu chỉ định quá mức các xét nghiệm hỗ trợ như chụp cắt lớp vi tính (computerised tomography – CT) và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh tương tự. Khái niệm ‘tình trạng suy giảm thần kinh’ (neuro-worsening) (định nghĩa là giảm ít nhất 2 điểm ở điểm vận động của Thang điểm Hôn mê Glasgow (Glasgow Coma Scale – GCS), mất phản xạ đồng tử mới khởi phát hoặc tiến triển tình trạng bất đối xứng đồng tử từ 2 milimet (mm) trở lên so với mức nền) do các nhà nghiên cứu của thử nghiệm Conscious đưa ra, đã chuẩn hóa các định nghĩa này nhằm mục đích hợp lý hóa việc quản lý lâm sàng.

Thêm vào đó, việc sử dụng các bảng kiểm sau phẫu thuật do Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organisation – WHO), Mạng lưới Hướng dẫn Lâm sàng Liên Viện Scotland (Scottish Intercollegiate Guidelines Network – SIGN) và Hiệp hội Bác sĩ Gây mê Hoàng gia (Royal College of Anaesthetists – RCOA) phê duyệt đã trở thành tiêu chuẩn chăm sóc tại một số quốc gia; mặc dù thế giới chưa áp dụng chúng trên toàn cầu. Hơn nữa, y văn đã chứng minh tác động tích cực đối với kết cục thần kinh khi phân bổ người bệnh sau phẫu thuật vào các đơn vị chuyên biệt về thần kinh, nơi các điều dưỡng qua đào tạo bài bản có thể áp dụng các phác đồ cụ thể. Việc xác định bệnh nhân nào có thể quản lý an toàn bên ngoài ICU cho thấy đây là một cách tiếp cận mang lại hiệu quả về chi phí, nhưng y bác sĩ có thể cần áp dụng một mô hình lai ghép nhằm duy trì quá trình theo dõi thời gian thực và thực hiện quan sát thường xuyên hơn để nhanh chóng nhận diện tình trạng suy giảm của người bệnh.

QUẢN LÝ BAN ĐẦU

Khi tiếp nhận bệnh nhân vào ICU, nhân viên y tế nên thực hiện một cách tiếp cận chuẩn mực đối với người bệnh sau phẫu thuật, bao gồm:

• Bàn giao: Một cuộc bàn giao chính xác về phẫu thuật thần kinh và gây mê, bao gồm xem xét các ghi chép phẫu thuật, các sự kiện trong quá trình phẫu thuật và kế hoạch chăm sóc sau phẫu thuật.
• Đánh giá lâm sàng: Một cuộc thăm khám lâm sàng toàn diện khi người bệnh đến ICU nhằm mục đích thiết lập một mức nền lâm sàng và đối chiếu các kỳ vọng với loại thủ thuật phẫu thuật và tình trạng gây mê trong mổ.
• Xem xét tiền sử bệnh nền: Nhằm xác định các bệnh lý đồng mắc có thể ảnh hưởng đến quá trình tiến triển sau phẫu thuật. Bác sĩ cần hợp lý hóa xem loại thuốc nền nào phải tiếp tục, và loại thuốc nào thuộc nhóm chống chỉ định trong giai đoạn ngay sau phẫu thuật (ví dụ: các thuốc chống đông máu và các thuốc chống kết tập tiểu cầu).

Chăm sóc chung yêu cầu các cân nhắc sau đây: