Chẩn đoán và điều trị lao màng não ở trẻ em

Nguồn: “ Phác đồ điều trị 2020”- Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch

ĐẠI CƯƠNG

Lao màng não là một bệnh lý nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương có thể ở màng não, nhu mô não hoặc tủy sống do vi trùng lao Mycobacterium tuberculosis. Lao màng não là thể lao nặng nhất có thể phối hợp với thể lao khác như lao kê, lao phổi hoặc lao ngoài phổi khác.

CHẨN ĐOÁN

Bệnh sử và lâm sàng

Triệu chứng toàn thân: sốt kéo dài (thường kéo dài >5 ngày), quấy khóc, nôn ói, co giật, thóp phồng ở trẻ còn thóp, cổ gượng và không tăng cân hoặc sụt cân, biếng ăn, ho…

Hội chứng màng não: Nhức đầu, cổ cứng và sợ ánh sáng.

Dấu thần kinh định vị: lé mắt, liệt mặt, liệt nửa người, bí tiểu, co gồng, sụp mi.

Rối loạn tri giác: thờ ơ, ngủ gà, lơ mơ, hôn mê sâu.

Các yếu tố nguy cơ cao

Tiếp nguồn lây trong gia đình, trẻ <5 tuổi, nhiễm HIV hoặc suy dinh dưỡng nặng.

Cận lâm sàng

Phản ứng lao tố

IDR > 5 mm trẻ nhiễm HIV hoặc suy dinh dưỡng nặng và ≥ 10 mm đối với trẻ em khác.

IGRA (+).

X-quang

Xquang ngực: hạch trung thất, phức hợp nguyên thủy, đông đặc phổi, hang, nốt, u lao hoặc tràn dịch màng phổi.

CT/MRI sọ não có thể phát hiện những tổn thương đặc trưng như: tăng quang màng não ở vùng đáy sọ, nhồi máu vùng hạnh nhân đáy não, u lao, giãn não thất.

Vi trùng học

Soi và cấy vi trùng lao trong dịch não tủy và các bệnh phẩm khác như đàm, hạch…

Sinh học phân tử dịch não tủy

Gene Xpert MTB/RIF (+)

Dịch não tủy

Đạm tăng> 0.5g/l.

Đường < 50% đường huyết lấy cùng lúc.