Hội chứng Cushing – Lịch Sử, Chẩn đoán và Điều trị. CHƯƠNG 5: HỘI CHỨNG CUSHING GIẢ VÀ HỘI CHỨNG CUSHING GIẢ ĐẠI DIỆN: CÁC CA LÂM SÀNG, CHẨN ĐOÁN VÀ KẾT CỤC

Hội chứng Cushing – Lịch Sử, Chẩn đoán và Điều trị, ấn bản 2026.
Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Tác giả: J. Poirier, L. Martel-Duguech, I. Bourdeau và A. Lacroix. (C) 2026 Nhà xuất bản Elsevier. Bảo lưu mọi quyền.

Bản dịch của cuốn sách được xuất bản trực tuyến vì mục đích phi lợi nhuận duy nhất trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm.

CHƯƠNG 5: HỘI CHỨNG CUSHING GIẢ VÀ HỘI CHỨNG CUSHING GIẢ ĐẠI DIỆN: CÁC CA LÂM SÀNG, CHẨN ĐOÁN VÀ KẾT CỤC

Meg F. Keil

Viện Y tế Quốc gia, Viện Sức khỏe Trẻ em và Phát triển Con người Quốc gia Eunice Kennedy Shriver, Bethesda, MD, Hoa Kỳ

Giới Thiệu

Chương này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan rộng rãi về rối loạn giả bệnh (factitious disorder) hoặc rối loạn giả bệnh áp đặt lên người khác – tức là thông qua người đại diện (factitious disorder imposed on another), nhằm nâng cao nhận thức về chứng rối loạn hiếm gặp này ở những bệnh nhân đang được đánh giá khả năng mắc hội chứng Cushing nội sinh (endogenous Cushing syndrome). Mục đích của chương này không phải là đi sâu vào chi tiết của chủ đề rất phức tạp này, và các tài liệu tham khảo sẽ cung cấp cho người đọc những nguồn tài nguyên để tìm hiểu thông tin chuyên sâu hơn.

Thuật Ngữ

Rối loạn giả bệnh áp đặt lên bản thân (factitious disorder imposed on self), trước đây được gọi là hội chứng Munchausen (Munchausen syndrome) và rối loạn giả bệnh áp đặt lên người khác (factitious disorder imposed on another – FDIA), trước đây được gọi là hội chứng Munchausen đại diện (Munchausen-by-proxy) là một chứng rối loạn tâm thần. Trong đó, một người tự đóng vai là một bệnh nhân ốm yếu hoặc trong trường hợp qua người đại diện, người chăm sóc cố tình bịa đặt bệnh trạng cho một trẻ vị thành niên, mà không có mục đích trục lợi từ bên ngoài như xin nghỉ làm hoặc để lấy thuốc. Một số thuật ngữ đã được sử dụng trong Y văn để chỉ hội chứng Munchausen đại diện, chẳng hạn như rối loạn giả bệnh áp đặt lên người khác, làm sai lệch tình trạng bệnh lý ở trẻ em (pediatric condition falsification), lạm dụng trẻ em trong môi trường y tế (child abuse in the medical setting), và bạo hành y tế trẻ em (medical child abuse). Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatrics) tuyên bố rằng “lạm dụng trẻ em trong môi trường y tế” có thể bao gồm lạm dụng thể chất, bỏ bê y tế và ngược đãi tâm lý. Roesler và Jenny được ghi nhận là người đã đưa ra thuật ngữ “bạo hành y tế trẻ em” (medical child abuse – MCA), được định nghĩa là một loại ngược đãi trẻ em, trong đó trẻ bị ép buộc phải trải qua “sự chăm sóc y tế không cần thiết và có hại hoặc có khả năng gây hại theo sự xúi giục của người chăm sóc”. Đặc điểm nổi bật của bạo hành y tế trẻ em là một đứa trẻ phải trải qua quá trình đánh giá các chẩn đoán y khoa khả dĩ chủ yếu dựa trên báo cáo về các triệu chứng của người chăm sóc, điều này khiến trẻ phải tiếp xúc với các xét nghiệm và thủ thuật không cần thiết, xâm lấn, có hại và liên quan đến tỷ lệ bệnh tật và tử vong đáng kể. Người chăm sóc có thể làm sai lệch hoặc phóng đại các dấu hiệu và triệu chứng của một căn bệnh, hoặc có thể bịa đặt và trực tiếp gây ra các dấu hiệu và triệu chứng lúc thăm khám. Trọng tâm được đặt vào đứa trẻ với tư cách là nạn nhân của sự lạm dụng, chứ không phải tình trạng tâm thần hay động cơ của người chăm sóc, những người chịu trách nhiệm gây ra các dấu hiệu và/hoặc triệu chứng đó. Trong rối loạn giả bệnh hoặc bạo hành y tế trẻ em, bệnh nhân hoặc người chăm sóc trẻ có thể bắt đầu bằng việc bịa đặt các triệu chứng và/hoặc các triệu chứng y khoa và có thể leo thang đến mức can thiệp vào các cuộc điều tra y tế (mô phỏng bệnh) hoặc chủ động làm cho bản thân họ hoặc con cái họ bị bệnh (gây bệnh chủ động).

Rối Loạn Giả Bệnh So Với Giả Vờ Bệnh