Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 18. TĂNG CANXI MÁU

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 18. TĂNG CANXI MÁU

Hypercalcemia
Leonard R. Sanders
Endocrine Secrets, CHAPTER 18, 185-195

1. Tăng Canxi Máu Là Gì, Và Liên Kết Protein Ảnh Hưởng Đến Mức Canxi Như Thế Nào?

Tăng canxi máu (hypercalcemia) được định nghĩa là tình trạng giá trị canxi huyết thanh toàn phần hiệu chỉnh vượt quá giới hạn trên của mức bình thường, hoặc khi giá trị canxi ion hóa tăng cao. Canxi trong máu tồn tại dưới ba dạng: 50% ở dạng tự do (ion hóa), 40% liên kết với protein, và 10% tạo phức hợp với phosphat, citrat, bicarbonat, sulfat và lactat. Trên lâm sàng, chỉ những thay đổi của nồng độ canxi tự do mới gây ra các triệu chứng và dấu hiệu bệnh lý. Trong phần canxi liên kết với protein, có khoảng 80% gắn với albumin và 20% gắn với globulin. Việc giảm hoặc tăng albumin huyết thanh 1 g/dL (10 g/L) so với mức chuẩn 4 g/dL (40 g/L) sẽ làm giảm hoặc tăng tương ứng nồng độ canxi huyết thanh 0,8 mg/dL (0,2 mmol/L). Tương tự, việc tăng hoặc giảm globulin huyết thanh 1 g/dL (10 g/L) sẽ làm tăng hoặc giảm canxi huyết thanh 0,16 mg/dL (0,04 mmol/L). Những biến đổi về nồng độ protein này hoàn toàn không làm thay đổi lượng canxi tự do nên không gây ra các triệu chứng liên quan đến canxi.

2. Tăng Canxi Máu Và Các Tình Trạng Liên Quan Chính Của Nó Phổ Biến Như Thế Nào?

Tình trạng tăng canxi máu ảnh hưởng đến khoảng 0,5% đến 1% dân số chung. Tỷ lệ mắc mới có thể tăng lên đến 3% ở phụ nữ sau mãn kinh. Bệnh lý cường cận giáp nguyên phát (Primary hyperparathyroidism – PHPT) chiếm nguyên nhân của 70% các trường hợp ngoại trú và 20% các trường hợp nội trú bị tăng canxi máu. Bệnh Ung thư (Cancer) là nguyên nhân gây ra hầu hết các trường hợp tăng canxi máu phải nhập viện nội trú. Có khoảng 10% đến 30% người bệnh mắc các bệnh lý ác tính (malignancy) sẽ gặp phải tình trạng tăng canxi máu.

Cường cận giáp và Ung thư gộp lại gây ra 90% tổng số ca bệnh tăng canxi máu. Bên cạnh đó, khoảng 10% đến 20% người bệnh bị cường cận giáp gặp phải biến chứng sỏi thận (nephrolithiasis). Trong đó, sỏi canxi oxalat là loại sỏi phổ biến nhất, nhưng sỏi canxi phosphat mới là loại mang tính đặc trưng nhất cho tình trạng này.

3. Làm Thế Nào Để Phân Loại Tăng Canxi Máu Nhẹ, Trung Bình Và Nặng?

Trước tiên, bác sĩ cần xem xét tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh, các triệu chứng lâm sàng của tình trạng tăng canxi máu và khoảng tham chiếu sinh hóa của phòng xét nghiệm, thông thường dao động từ 8,5 đến 10,5 mg/dL (2,12 đến 2,62 mmol/L). Sau đó, tiến hành hiệu chỉnh nồng độ canxi theo nồng độ albumin như công thức sau: