Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 31. CÁC RỐI LOẠN TĂNG TRƯỞNG

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 31. CÁC RỐI LOẠN TĂNG TRƯỞNG

Disorders of Growth
Philip Zeitler
Endocrine Secrets, CHAPTER 31, 306-316

1. Tóm Tắt Tốc Độ Tăng Trưởng Bình Thường Của Trẻ Cho Đến Bước Nhảy Vọt Tăng Trưởng Tuổi Dậy Thì

• Sáu tháng đầu: 16–17 cm
• Sáu tháng tiếp theo: xấp xỉ 8 cm
• Năm thứ hai: chỉ hơn 10 cm
• Năm thứ ba: xấp xỉ 8 cm
• Năm thứ tư: 7 cm
• Giai đoạn tuổi thơ sau đó cho đến khi dậy thì (5–10 tuổi): mức tăng trưởng trung bình 5–6 cm/năm

2. Tóm Tắt Tốc Độ Tăng Trưởng Trong Bước Nhảy Vọt Tăng Trưởng Tuổi Dậy Thì

Tốc độ tăng trưởng tối đa là 11–13 cm/năm. Ở trẻ nữ, bước nhảy vọt về tăng trưởng [pubertal growth spurt] xảy ra vào đầu giai đoạn dậy thì (giai đoạn phát triển vú Tanner II [breast Tanner stage II]). Bước nhảy vọt tăng trưởng xảy ra muộn hơn ở trẻ nam (giai đoạn lông mu Tanner III–IV [pubic hair Tanner stage III–IV], thể tích tinh hoàn 12–15 mL). Một số trẻ có thể trải qua một giai đoạn tăng trưởng chậm thoáng qua ngay trước khi bắt đầu dậy thì (sự chậm lại trước tuổi dậy thì [prepubertal slowing]).

3. Làm Thế Nào Để Đo Chiều Cao Một Cách Chính Xác?

• Công cụ thiết yếu nhất để phát hiện các bất thường về tăng trưởng là khả năng thu được các số đo chiều cao chính xác và có độ lặp lại cao. Điều này đòi hỏi cơ sở y tế phải có sẵn các thiết bị đo lường phù hợp cũng như đảm bảo tư thế đứng chuẩn của trẻ.
• Ở mọi lứa tuổi, người đo cần yêu cầu trẻ vươn người tối đa với cột sống thẳng vì đây là tư thế duy nhất mang lại kết quả đồng nhất ở các lần đo.
• Trẻ phải tháo bỏ giày dép, đồng thời gỡ các vật trang trí trên tóc hoặc bím tóc nếu chúng gây cản trở cho việc đặt thước đo chiều cao đứng [stadiometer].
• Các loại cân có cần đo chiều cao lỏng lẻo hoàn toàn không đáng tin cậy.

4. Kỹ Thuật Nào Được Sử Dụng Cho Trẻ Nhỏ Dưới 2 Tuổi?

Thầy thuốc nên đo chiều dài nằm ngửa [supine length] ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi. Việc đo lường chính xác đòi hỏi một thước đo chiều dài nằm ngửa [supine stadiometer] chuyên dụng, đây là một cấu trúc dạng hộp có tấm áp đầu và một tấm áp chân có thể di chuyển được. Cần hai người thực hiện: một người giữ đầu trẻ sơ sinh áp sát vào tấm áp đầu, trong khi người kia duỗi thẳng chân trẻ và đặt hai mắt cá chân ở góc 90 độ so với tấm áp chân di động. Chiều dài được đọc trực tiếp từ thiết bị đo lường đính kèm, hoặc đánh dấu để đo lại bằng thước dây.

5. Mô Tả Kỹ Thuật Đo Cho Trẻ Từ 2 Tuổi Trở Lên