Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, ấn bản thứ 7 (2026)
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 7th Edition
Biên tập viên chính: Clive R. G. Quick, Suzanne Biers, Tan Arulampalam, Philip J. Deakin
Dịch & Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng – (C) 2026 Elsevier

CHƯƠNG 30. CÁC RỐI LOẠN HẬU MÔN VÀ QUANH HẬU MÔN

Anal and perianal disorders
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 30, 447-462

Giới thiệu

Các rối loạn hậu môn và quanh hậu môn chiếm khoảng 20% số lượng người bệnh được chuyển đến khám ngoại trú ngoại khoa tổng quát. Các tình trạng bệnh lý tại vùng này có thể gây đau khổ hoặc xấu hổ, và người bệnh thường chịu đựng các triệu chứng trong một thời gian dài trước khi tìm kiếm lời khuyên y tế. Các triệu chứng hậu môn thường gặp được tóm tắt trong Hộp 30.1.

Phạm vi các rối loạn hậu môn và quanh hậu môn được minh họa trong Hình 30.1. Bệnh trĩ (Haemorrhoids) và các tình trạng lành tính thường gặp khác tất nhiên phải được phân biệt với ung thư biểu mô trực tràng và hậu môn. Hầu hết các tình trạng hậu môn và quanh hậu môn lành tính có thể được điều trị ngoại trú, mặc dù áp-xe và trĩ nghẹt hoặc trĩ tắc mạch (huyết khối) có thể biểu hiện như các cấp cứu ngoại khoa cần được điều trị nội trú.

Hộp 30.1: Các triệu chứng hậu môn thường gặp

Hình 30.1: Các rối loạn hậu môn và quanh hậu môn. 

Giải phẫu ống hậu môn

Ống hậu môn chính danh dài khoảng 4–5 cm (0.04-0.05 m) ở nam giới và 3 cm (0.03 m) ở nữ giới. Nó kéo dài từ bờ trên đến bờ dưới của cơ thắt trong. Ống này đi xuyên qua sàn chậu hay cơ nâng hậu môn (bao gồm cả cơ mu-trực tràng) để mở ra tại lỗ hậu môn (Hình 30.2). Có lớp da bình thường điển hình xung quanh rìa hậu môn, được cấu tạo bởi biểu mô vảy tầng chứa các phần phụ của da – tuyến mồ hôi, nang lông và tuyến bã nhờn.