Ths.Bs. Lê Đình Sáng

1. Đại cương

1.1. Định nghĩa

Hạ natri máu là tình trạng nồng độ natri huyết thanh thấp hơn 135 mmol/L.

1.2. Dịch tễ học

• Tỷ lệ mắc: 15-30% bệnh nhân nhập viện
• Phân bố: Phổ biến hơn ở người cao tuổi, bệnh nhân suy tim, xơ gan, suy thận

1.3. Yếu tố nguy cơ

• Sử dụng thuốc lợi tiểu, đặc biệt là thiazide
• Hội chứng tiết hormone chống bài niệu không thích hợp (SIADH)
• Suy tim
• Xơ gan
• Suy thận
• Suy tuyến thượng thận
• Nôn mửa hoặc tiêu chảy kéo dài
• Chế độ ăn nghèo natri

1.4. Cơ chế sinh lý bệnh

1.4.1. Sinh lý cân bằng nội môi natri trong cơ thể:

a) Vai trò của natri:

• • Natri là cation chính trong dịch ngoại bào
  • Quyết định áp lực thẩm thấu và thể tích dịch ngoại bào
  • Tham gia vào nhiều quá trình sinh lý quan trọng: dẫn truyền thần kinh, co cơ

b) Cân bằng natri:

• • Lượng natri đưa vào: chủ yếu qua đường ăn uống (8-12 g NaCl/ngày)
  • Lượng natri đào thải: chủ yếu qua thận (95%), một phần nhỏ qua mồ hôi và phân

c) Điều hòa cân bằng natri:

a. Hệ thống renin-angiotensin-aldosterone (RAAS):

• Kích hoạt khi giảm thể tích tuần hoàn hoặc giảm natri máu
• Tăng tái hấp thu natri ở ống lượn xa thận

b. Hormone chống bài niệu (ADH hoặc Vasopressin):

• Tiết ra khi tăng áp lực thẩm thấu hoặc giảm thể tích tuần hoàn
• Tăng tái hấp thu nước ở ống góp thận, gián tiếp ảnh hưởng đến nồng độ natri

c. Peptide lợi niệu tâm nhĩ (ANP):

• Tiết ra khi tăng thể tích tuần hoàn
• Tăng bài tiết natri qua thận

d. Cơ chế khát:

• • Kích hoạt khi tăng áp lực thẩm thấu hoặc giảm thể tích tuần hoàn
  • Tăng lượng nước đưa vào cơ thể

d) Vai trò của thận trong cân bằng natri: