Phác đồ chẩn đoán và điều trị: Tiểu máu

ĐỊNH NGHĨA

Tiểu máu là tình trạng có sự hiện diện của hồng cầu trong nước tiểu (từ hơn 5HC/QT 40), có hai loại tiểu máu:

Tiểu máu vi thể (microhematuria):

chỉ phát hiện trên xét nghiệm phân tích hoặc soi tươi nước tiểu.

được định nghĩa khi có hơn 5-7 tế bào HC/quang trường xem dưới kính hiển vi.

chỉ được phát hiện tình cờ nhờ xét nghiệm nước tiểu thường qui khi đi kiểm tra sức khỏe.

Tiểu máu đại thể (gross hematuria, frank hematuria):

có thể phát hiện bằng mắt thường, nước tiểu từ màu hồng nhạt đến màu đỏ sẫm dạng cục.

có thể làm bệnh nhân đến ngay thầy thuốc.

NGUYÊN NHÂN

Tổn thương bất cứ vị trí nào trên đường tiết niệu đều có thể gây tiểu máu. Nguyên nhân tiểu máu rất nhiều, từ lành tính (gắng sức) cho đến bệnh lý nguy hiểm (ung thư). Thậm chí sau khi khảo sát toàn diện vẫn không tìm thấy nguyên nhân.

Nguyên nhân thông thường nhất của tiểu máu trên BN nam hơn 50 tuổi là bướu lành TLT (Benign prostatic hyperplasia BPH)^[3]

Nguyên nhân thông thường ở người trẻ dưới 40 tuổi là sỏi thận, sỏi niệu quản (kidney stones or ureter stones).^[4]

Những nguyên nhân thông thường nhất của tiểu máu là:

Do thuốc: thuốc chống đông như Aspirin, Wafarin (Coumadin), Clopidogel (Plavix)

Viêm TLT (prostatitis)^[5]

Chấn thương đến bất kỳ thành phần nào của đường tiết niệu hoặc chấn thương TLT

Bướu hoặc ung thư đường tiết niệu, ví dụ như: ung thư bàng quang ^[5] , ung thư TLT, ung thư thận…

Viêm đường niệu (Urinary tract infection) do virus,^[5] hoặc những bệnh lây qua  đường tình dục (sexually transmitted diseases) đặc biệt ở phụ nữ^[5] hoặc do vi khuẩn.

Bệnh thận ^[5]

Những nguyên nhân khác của tiểu máu:

Tiểu máu có tính chất gia đình lành tính (Benign familial hematuria).