Sổ tay Lâm sàng Tiết niệu Penn, Ấn bản thứ 3. CHƯƠNG 18. UNG THƯ NIỆU DỤC NGƯỜI LỚN: NIỆU ĐẠO VÀ DƯƠNG VẬT

Sổ tay Lâm sàng Tiết niệu Penn, Ấn bản thứ 3
Penn Clinical Manual of Urology Third Edition – (C) 2025 Nhà Xuất Bản ELSEVIER
Biên tập: Thomas J. Guzzo, Robert C. Kovell, Justin B. Ziemba, Dana A. Weiss, Alan J. Wein
Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Lê Huy Ngọc, Ts.Bs. Lê Nhật Huy, BSCKII. Trần Trung Kiên

CHƯƠNG 18. UNG THƯ NIỆU DỤC NGƯỜI LỚN: NIỆU ĐẠO VÀ DƯƠNG VẬT

Adult genitourinary cancer: Urethral and penile
Zachary L. Smith, MD
Penn Clinical Manual of Urology, CHAPTER 18, 671-703

UNG THƯ DƯƠNG VẬT

ĐẠI CƯƠNG

Ung thư dương vật vẫn là một chẩn đoán hiếm gặp tại Hoa Kỳ, chỉ chiếm 0,5% trong tổng số các bệnh ác tính. Tuy nhiên, căn bệnh này chiếm tới 10% tổng số ung thư ở nam giới tại các nước đang phát triển. Tại Hoa Kỳ, ước tính có khoảng 2.200 ca ung thư dương vật trong năm 2020 với khoảng 440 ca tử vong do bệnh, một tỷ lệ đã gia tăng trong thập kỷ qua. Ung thư dương vật đã được mô tả ở nam giới mọi lứa tuổi, với tỷ lệ mắc tăng mạnh trong thập kỷ thứ năm của cuộc đời. Do tính chất hiếm gặp, hiện có ít bằng chứng chất lượng cao để làm cơ sở cho thực hành lâm sàng.

1. Tổn thương lành tính

a. Sẩn dạng Bowen (Bowenoid papulosis): Đây là một dạng tân sinh trong biểu mô dương vật ít gặp, được cho là do virus u nhú ở người (Human Papillomavirus – HPV) tuýp 16 gây ra. Bệnh biểu hiện bằng các sẩn gồ cao, tăng sắc tố, thường nằm trên thân dương vật ở nam giới trẻ tuổi. Mặc dù mô học của tổn thương này giống với ung thư biểu mô tế bào vảy tại chỗ (Squamous Cell Carcinoma in situ – CIS), diễn tiến của sẩn dạng Bowen hoàn toàn lành tính. Khác với bệnh Bowen (Bowen disease) có tên tương tự, sẩn dạng Bowen không bao giờ tiến triển thành ung thư biểu mô xâm lấn. Do diễn tiến lành tính của bệnh, các can thiệp ít xâm lấn như cắt bỏ đơn giản, áp lạnh (cryoablation), bôi 5-fluorouracil tại chỗ, hoặc quang đông bằng laser được khuyến cáo.

2. Tổn thương tiền ác tính

a. Sùi mào gà (Condyloma acuminata): Những tổn thương này do nhiễm HPV gây ra và có thể liên quan đến quy đầu, bao quy đầu hoặc thân dương vật. Chúng thường được coi là các khối u nhú lành tính; tuy nhiên, các chủng virus HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 58 và 59 có liên quan đến ung thư vùng hậu môn sinh dục. Chúng có tính chất phát triển lồi ra ngoài (exophytic) và không xâm lấn vào các mô sâu hơn. Có một số lựa chọn điều trị tại chỗ cho sùi mào gà, bao gồm podophyllotoxin 0,5%, axit trichloroacetic, kem imiquimod 5%. Những người bệnh muốn loại bỏ mụn cóc ngay lập tức hoặc những người có tổn thương kháng trị với liệu pháp tại chỗ là ứng cử viên cho phương pháp áp lạnh với nitơ lỏng, cắt bỏ tại chỗ kết hợp đốt điện, hoặc đốt laser CO2. Điều quan trọng cần lưu ý là việc điều trị sùi mào gà chưa được chứng minh là làm giảm lây truyền giữa các bạn tình cũng như không ngăn ngừa tiến triển thành ác tính. Việc phòng ngừa cần được củng cố ở tất cả người bệnh bị sùi mào gà do nguy cơ lây truyền cao qua quan hệ tình dục và mối liên hệ nguyên nhân của nhiễm HPV với ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Vắc-xin HPV tứ giá đã được chứng minh là an toàn ở nam và nữ trong độ tuổi từ 9 đến 26. Vắc-xin này được khuyến cáo để phòng ngừa sùi mào gà ở cả hai giới. Tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung dự kiến sẽ giảm theo thời gian với việc sử dụng rộng rãi vắc-xin HPV. Sự sụt giảm tỷ lệ mắc các ung thư vùng hậu môn sinh dục liên quan đến HPV khác, bao gồm ung thư dương vật, cũng được kỳ vọng; tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm để ghi nhận các hiện tượng dịch tễ học này.