Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026). Chương 32. Các vấn đề thường gặp ở Cổ

Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026)
Nhà xuất bản: ELSEVIER, 2026
Tác giả: David Cifu, Henry L. Lew – Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
(C) Bản dịch tiếng Việt bởi THƯ VIỆN Y HỌC MEDIPHARM

Chương 32. Các vấn đề thường gặp ở Cổ

Common neck problems
Gi-young Park
Braddom’s Rehabilitation Care: A Clinical Handbook, 32, 311-324.e14

Hướng dẫn nhanh

Các rối loạn cột sống cổ rất phổ biến, và các bác sĩ y học vật lý và phục hồi chức năng (PM&R) nên thành thạo trong việc đánh giá và quản lý chúng. Một bệnh sử, khám thực thể có mục tiêu, bao gồm việc sử dụng các nghiệm pháp kích thích, xét nghiệm điện chẩn đoán và hình ảnh, và các mũi tiêm chẩn đoán, được hỗ trợ bởi sự hiểu biết về giải phẫu cột sống cổ là quan trọng để xác định các yếu tố cấp tính và mạn tính ảnh hưởng đến cột sống. Các phương pháp quản lý bao gồm giáo dục, các phương thức vật lý, trị liệu dựa trên hoạt động, thuốc ngắn hạn, tiêm điều trị, các thủ thuật và chuyển tuyến phẫu thuật. Quản lý mạn tính cho những người có các triệu chứng dai dẳng của rối loạn chức năng cột sống cổ là một kỹ năng quan trọng của các bác sĩ lâm sàng PM&R.

GIỚI THIỆU VÀ DỊCH TỄ HỌC

Bước đầu tiên trong việc điều trị thành công các rối loạn cột sống cổ là khai thác bệnh sử. Bác sĩ lâm sàng nên phân biệt giữa đau trục cổ (đau cổ) và đau rễ thần kinh cổ (đau chi trên). Đau trục cổ được định nghĩa là cơn đau xảy ra trong một hành lang kéo dài từ chẩm dưới đến vùng gian bả vai trên, khu trú quanh đường giữa của cổ. Đau rễ thần kinh cổ được định nghĩa là cơn đau liên quan đến đai vai và/hoặc các chi xa và thường biểu hiện dưới dạng đau ở chi trên.

Tỷ lệ đau cổ có/không có đau chi trên dao động từ 9% đến 18%, và một trong ba người có thể nhớ lại ít nhất một lần bị đau cổ trong đời. Khoảng 10% bệnh nhân bị đau cổ do chấn thương trải qua cơn đau dữ dội, và đau cổ cấp tính, do chấn thương trở thành mạn tính ở 40% bệnh nhân. Tỷ lệ mắc đau rễ thần kinh cổ ít phổ biến hơn, khoảng 83.2 trên 100,000 hàng năm, và đạt đỉnh ở độ tuổi 50 đến 54.

GIẢI PHẪU THẦN KINH CỘT SỐNG CỔ (HÌNH 32.1 VÀ 32.2)

Cột sống cổ là một đoạn riêng biệt của bộ xương trục và bao gồm bảy đốt sống cổ và tám rễ thần kinh cổ. Cổ có chức năng nâng đỡ và ổn định đầu, cho phép đầu di chuyển ở mọi mặt phẳng chuyển động, và bảo vệ tủy sống, rễ thần kinh, dây thần kinh cột sống và các động mạch đốt sống.

Khớp đội-chẩm (mức C0-1) cho phép gập 10 độ và duỗi 25 độ, và khớp đội-trục (mức C1-2) chịu trách nhiệm cho 40% đến 50% tất cả các chuyển động xoay trục cổ, được thể hiện trên lâm sàng bằng 45 độ xoay ở mỗi hướng. Dưới mức C2 đến C3, nghiêng bên của cột sống cổ được kết hợp với xoay cùng hướng. Chuyển động cổ kết hợp này được tạo điều kiện bởi độ nghiêng 45 độ theo mặt phẳng đứng dọc của các khớp mỏm khớp cổ. Gập cổ lớn nhất xảy ra ở C4 đến C5 và C5 đến C6, trong khi nghiêng cổ sang bên xảy ra chủ yếu ở C3 đến C4 và C4 đến C5.

Lỗ gian đốt sống rộng nhất ở mức C2 đến C3 và giảm dần đến mức C6 đến C7. Các lỗ gian đốt sống được sắp xếp nghiêng 45 độ về phía trước và được giới hạn phía trước trong bởi khớp mỏm móc, phía trên và dưới bởi các cuống sống kế tiếp, và phía trong bởi rìa của đĩa cuối thân đốt sống và đĩa đệm. Củ trước của mỏm ngang C6 (củ Chassaignac) nổi rõ và thường dài hơn củ sau ở cùng mức. Mỏm ngang C7 có thể dễ dàng nhận ra vì chỉ có một củ sau nổi rõ ở phía sau động mạch đốt sống. Các dây thần kinh cột sống bao gồm các rễ thần kinh lưng và bụng từ tủy sống. Các sợi thần kinh lưng từ hạch rễ lưng mang cảm giác hướng tâm chính đến rễ lưng, và các sợi thần kinh từ sừng trước mang vận động ly tâm chính đến rễ bụng. Dây thần kinh cột sống chia thành hai nhánh chính sau khi thoát ra khỏi lỗ gian đốt sống: nhánh chính lưng và nhánh chính bụng. Nhánh chính lưng chi phối các nhánh cơ, da và khớp cho các cấu trúc cổ sau, trong khi nhánh bụng chi phối các cơ trước và cạnh sống và chi phối các chi trên thông qua đám rối cánh tay.

Các đĩa đệm, nằm giữa các thân đốt sống từ C2 đến C7, bao gồm một vòng xơ bên ngoài và nhân nhầy bên trong. Chúng cung cấp sự truyền tải các tải trọng trục để phân tán các lực trong các phạm vi chuyển động khác nhau và dày hơn ở phía trước, góp phần vào đường cong ưỡn cổ tự nhiên. Động mạch đốt sống đi qua các lỗ ngang, phía trước hạch cột sống trong lỗ gian đốt sống. Tủy sống cổ được cung cấp máu bởi động mạch cột sống trước hoặc các động mạch tủy-rễ trước từ các động mạch đốt sống, các động mạch cổ lên hoặc sâu.

CÁC RỐI LOẠN LÂM SÀNG THƯỜNG GẶP (BẢNG 32.3)

Căng cơ và Bong gân Cổ

DỊCH TỄ HỌC