Gãy xương hở do hoả khí

ĐẠI CƯƠNG GÃY XƯƠNG HỞ

Khái niệm gãy xương hở

Khi gãy xương mà ổ gãy thông với bên ngoài qua vết thương thì gọi là gãy xương hở. Khái niệm gãy xương hở hay gãy xương mở là giống nhau.

Khi gãy xương hở, đầu xương gãy có thể lộ ra tại vết thương hoặc không lộ mà chỉ gián tiếp thấy tại vết thương có máu lẫn mỡ tuỷ chảy ra. Đôi khi các vết thương gẫy xương hở là rất nhỏ thì chỉ khi gây tê nắn chỉnh, thấy thuốc tê và máu chảy ra tại vết thương mới chẩn đoán là gẫy xương hở. Cần phân biệt với các trường hợp vừa có gẫy xương, vừa có vết thương  nhưng ổ gẫy không thông với vết thương đó là gẫy xương kín kèm theo vết thương phần mềm.

Khi gẫy xương hở, vết thương là cửa ngõ để vi khuẩn gây bệnh từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào tại ổ gãy xương rồi từ đó dẫn đến nhiễm khuẩn vết thương, viêm xương tuỷ xương.

Hiện nay do tình hình phát triển của các phương tiện giao thông cơ giới, đặc biệt là các phương tiện có tốc độ cao và sự phát triển của ngành xây dựng cơ bản nên số bệnh nhân  gãy xương, đặc biệt là gãy xương hở gặp rất nhiều.Theo thống kê của Bệnh viện Việt Đức, trong 6 tháng đầu năm 1996, chỉ riêng số bệnh nhân gẫy mở hai xương cẳng chân đã chiếm  29,5% tổng số các gãy hở thân xương dài. Tại khoa chấn thương chỉnh hình BV103 trong 2 năm (2000-2002) đã thu dung điều trị cho 401 trương hợp gãy hai xương cẳng chân trong đó số bệnh nhân gẫy hở chiếm 37,91%.

Nguyên nhân gẫy xương hở.

Tùy theo tác nhân và cơ chế gây nên vết thương, người ta chia ra thành hai nhóm sau đây:

Gãy xương hở từ ngoài vào: cơ chế gẫy xương là cơ chế trực tiếp, lực chấn thương gây gãy xương đồng thời cũng gây vết thương, vì vậy tổn thương phần mềm thường nặng nề và nguy cơ nhiễm khuẩn rất cao. Tại vết thương có nhiều phần mềm dập nát, nhiều dị vật đất cát, xương thường gẫy nhiều mảnh.

Gẫy xương hở từ trong ra. Cơ chế chấn thương thương là cơ chế gián tiếp. Xương gãy hoàn toàn do lực chấn thương, đầu xương sắc nhọn chọc thủng qua các lớp phần mềm làm thủng da. Đầu xương sắc nhọn có thể chọc thủng mạch máu thần kinh chính của chi. Đặc điểm của gẫy hở từ trong ra là mức độ giập nát phần mềm và ô nhiễm tại vết thương là không nhiều.Tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp gẫy hở do cơ chế chấn thương gián tiếp từ trong ra nhưng do lực chấn thương rất mạnh nên tình trạng giập nát phần mềm cũng rất nghiêm trọng, nếu không đánh giá kỹ ngay từ đầu có thể gặp những biến chứng hoại tử phần mềm, nhiễm khuẩn…

Gẫy xương hở do hoả khí là loại gãy hở trực tiếp mà tác nhân là do hỏa khí: như đạn thẳng, mảnh pháo, mảnh mìn, mảnh bom…Đối với gẫy hở do hỏa khí tổn thương ở phần mềm và tại ổ gẫy xương rất phức tạp, tỷ lê biến chứng nhiễm khuẩn cao nhất.

Trong các phần tiếp theo chúng tôi chỉ đề cập đến vết thương gẫy xương hở do hỏa khí ở tứ chi hay gọi một cách ngắn gọn là gẫy xương hở hỏa khí.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA GẪY XƯƠNG HỞ HỎA KHÍ

Đặc điểm về tổn thương giải phẫu.

Các vết thương gãy xương hở do hỏa khí thường cùng chung đặc điểm là vết thương sâu rộng, nhiều tổ chức dập nát, nhiều ngóc ngách, nhiều dị vật ; ổ gẫy xương thương có nhiều mảnh, di lệch lớn và khi có tổn thương cả mạch máu, thần kinh chính của chi thì tình trạng gẫy hở hỏa khí trở nên nặng nề hơn nhiều. Mức độ tổn thương ở phần mềm và xương tùy thuộc vào từng loại vũ khí và lực tác động của loại vũ khí đó.