[Sách Dịch] Các Cấp cứu Nội tiết. Chương 8. Cấp cứu sau phẫu thuật tuyến giáp: xử trí tổn thương khí quản và thực quản

Sách Dịch: Các Trường Hợp Cấp Cứu Về Nội Tiết, Ấn Bản Thứ Nhất
Dịch & Chú Giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng

CHƯƠNG 8. CẤP CỨU SAU PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP: XỬ TRÍ TỔN THƯƠNG KHÍ QUẢN VÀ THỰC QUẢN
Post-Thyroidectomy Emergencies: Management of Tracheal and Esophageal Injuries 
Gustavo Romero-Velez and Randall P. Owen
Endocrine Emergencies, Chapter 8, 81-90

MỤC LỤC CHƯƠNG

Giới thiệu

Tuyến giáp có thể bị ảnh hưởng bởi các bệnh lý lành tính và ác tính cần đến phẫu thuật tuyến giáp. Khoảng 150.000 ca phẫu thuật cắt tuyến giáp được thực hiện mỗi năm tại Hoa Kỳ. Thủ thuật phổ biến này có tỷ lệ bệnh tật và tử vong thấp, đặc biệt khi được thực hiện bởi các phẫu thuật viên có kinh nghiệm từ trung bình đến cao so với những người thực hiện ít hơn ba ca phẫu thuật cắt tuyến giáp mỗi năm. Tuy nhiên, tổn thương thực quản hoặc khí quản trong quá trình phẫu thuật cắt tuyến giáp có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm cả tử vong.

Những tiến bộ trong phẫu thuật tuyến giáp đã làm cho đây trở thành một cuộc mổ an toàn. So với năm 1850 khi tỷ lệ tử vong là 40%, hiện nay con số này tiến gần đến 0%. Mặc dù tử vong sau phẫu thuật cắt tuyến giáp là một biến cố hiếm gặp, nó vẫn có thể xảy ra. Gomez-Ramirez trong một nghiên cứu bao gồm 30.495 ca phẫu thuật cắt tuyến giáp từ 26 trung tâm khác nhau đã tìm thấy 20 trường hợp tử vong. Hầu hết các ca tử vong được cho là do các biến chứng đường thở bao gồm tổn thương khí quản và tụ máu vùng cổ gây suy hô hấp. Nhiễm trùng huyết thứ phát sau tổn thương thực quản cũng được ghi nhận là nguyên nhân tử vong ở một bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu này. Điều quan trọng cần đề cập là một nửa số ca tử vong trong loạt ca này có liên quan đến bướu giáp sau xương ức.

Tỷ lệ bệnh tật sau phẫu thuật cắt tuyến giáp cũng thấp, với tỷ lệ biến chứng chung từ 3% đến 5%. Các biến chứng thường gặp bao gồm nhiễm trùng vết mổ (0,02% đến 0,5%), tụ máu (0,3% đến 4,3%), liệt dây thần kinh thanh quản quặt ngược thoáng qua (1% đến 2%), liệt dây thần kinh thanh quản quặt ngược vĩnh viễn (dưới 1%), suy cận giáp thoáng qua (1,6% đến 50%), suy cận giáp vĩnh viễn (0% đến 13%), và rò dưỡng chấp (dưới 1%).

Tổn thương khí quản và thực quản cũng có thể xảy ra; tuy nhiên, tỷ lệ này thấp đến mức chỉ có một vài báo cáo ca và chuỗi ca trong y văn có thể giúp chúng ta hiểu, chẩn đoán và điều trị những vấn đề này. Hầu hết các báo cáo đều đồng ý rằng biến chứng này hiếm gặp đến nỗi các phẫu thuật viên nhiều nhất cũng chỉ gặp một ca trong suốt sự nghiệp của mình.

Khí quản

GIẢI PHẪU

Điều quan trọng là phải nhận thức rõ về giải phẫu khí quản để hiểu rõ hơn về sinh lý bệnh của các tổn thương gây ra trong quá trình phẫu thuật cắt tuyến giáp.

Khí quản là một cấu trúc hình ống nối không khí bên ngoài với nhu mô phổi. Nó có chiều dài trung bình 11,8 cm, bắt đầu từ sụn nhẫn và kết thúc tại carina (ngã ba khí phế quản). Dọc theo đường đi, nó được cấu tạo bởi 18 đến 22 vòng sụn hình chữ D với sụn hình chữ C ở phía trước và thành màng ở phía sau. Mặt sau của khí quản có mối quan hệ mật thiết với thực quản, được ngăn cách bởi cơ khí quản.

Có ba thành phần trong giải phẫu khí quản mà các phẫu thuật viên tuyến giáp cần đặc biệt chú ý vì những yếu tố này có thể đóng một vai trò quan trọng trong các tổn thương khí quản. Yếu tố đầu tiên là mối quan hệ đã được biết rõ giữa khí quản và tuyến giáp. Eo tuyến giáp bắt chéo phía trước khí quản ở vị trí vòng sụn khí quản thứ hai đến thứ ba. Mối quan hệ gần gũi này làm cho khí quản dễ bị cả tổn thương trực tiếp trong quá trình phẫu tích và bị xâm lấn bởi các khối u tuyến giáp có thể cần phải cắt bỏ toàn khối.

Cùng với sự gần gũi giữa khí quản và tuyến giáp là hệ thống mạch máu chung. Hai cấu trúc này được cung cấp máu bởi động mạch giáp dưới. Tổn thương hệ thống mạch máu của khí quản có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ khí quản và cùng với đó là thủng. Các nhánh khí quản xuất phát từ đoạn gần của động mạch giáp dưới tiếp cận thành khí quản từ hai bên và cho ra các nhánh trên và dưới nối với bên đối diện. Với cấu hình mạch máu này, việc phẫu tích chu vi khí quản hơn 1 đến 2 cm có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ.