Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ngoại khoa phình động mạch chủ

• Tác giả: Bệnh viện Bình Dân
• Chuyên ngành: Phẫu thuật lồng ngực, tim mạch
• Nhà xuất bản:Bệnh viện Bình Dân
• Năm xuất bản:2020

ĐẠI CƯƠNG:

Định nghĩa:

Phình động mạch là tình trạng một đoạn động mạch (ĐM) giãn rộng, với đường kính đoạn giãn ≥ 1,5 lần đường kính của ĐM bình thường lân cận.

Đường kính động mạch chủ (ĐMC) trung bình của người Việt Nam từ 16 – 20mm, do vậy đa số các tác giả thống nhất gọi là phình ĐMC khi đường kính đoạn ĐMC bệnh lý ≥ 30mm. Phình ĐMC có thể xảy ra ở mọi vị trí suốt dọc chiều dài của ĐMC, từ ĐMC lên tới chỗ chia 2 ĐM chậu  

Yếu tố nguy cơ:

Hút thuốc, là yếu tố nguy cơ chính. Những người hút thuốc có tỷ lệ phình động mạch chủ tăng gấp năm lần so với những người không hút thuốc.

Lão hóa (phình động mạch chủ rất hiếm gặp ở những người dưới 60 tuổi). Giới tính nam. Tăng huyết áp.

Xơ vữa động mạch, xảy ra do cholesterol cao và tăng huyết áp.

Một số bệnh di truyền có thể làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ, do sự yếu của các mạch máu gây ra bởi các điều kiện này. Hội chứng Marfan, hội chứng Ehlers-Danlos, viêm động mạch Takayasu, van động mạch chủ 2 lá, hội chứng Loeys-Dietz, phình động mạch chủ ngực gia đình và bệnh thận đa nang đều làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ.

Phân loại:

Đối với mỗi loại phình ĐMC lại có biểu hiện lâm sàng và thái độ điều trị khác nhau. Có nhiều cách phân loại phình ĐMC tùy theo mục tiêu.

Phân loại theo vị trí: 

Phình ĐMC chủ ngực: túi phình có thể ở ĐMC lên, quai ĐMC hoặc ĐMC xuống tới chỗ đi qua cơ hoành.

Phình ĐMC bụng: túi phình ở ĐMC bụng, từ dưới cơ hoành tới chỗ chia ĐM chậu và có thể lan tới 2 ĐM chậu. Trong đó lại được chia ra:

Phình ĐMC dưới thận: cực trên túi phình ĐMC nằm hoàn toàn dưới điểm xuất phát của 2 ĐM thận.

Phình ĐMC trên thận: cực trên túi phình lan lên cao, bắt đầu từ chỗ chia của một ĐM thận bất kỳ.

Phình ĐMC ngực – bụng: vị trí túi phình kéo dài từ ĐMC ngực đến ĐMC bụng hoặc có nhiều túi phình tách biệt ở đoạn động mạch chủ ngực và bụng. Trong đó lại phân chia thành nhiều nhóm nhỏ khác nhau (phân loại của Crawford).

Phân loại theo nguyên nhân: 

Phình ĐMC do xơ vữa thành mạch.

Phình ĐMC do nhiễm trùng.

Phình ĐMC do bóc tách …

Phình ĐMC sau chấn thương.

Phân loại theo hình thái: phình ĐMC dạng hình thoi hay hình túi.

Phân loại theo tiến triển: phình ĐMC – phình ĐMC dọa vỡ – vỡ phình ĐMC.