Sổ tay Thận học Lâm sàng - Clinical Handbook of Nephrology Tác giả: Brown, Robert Stephen, MD. Bản quyền © 2024 Nhà xuất bản Elsevier Biên dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
CHƯƠNG 11: Bệnh thận mạn Chronic kidney disease Robert Stephen Brown; Alexander Goldfarb-Rumyantzev; Jeffrey H. William Clinical Handbook of Nephrology, CHAPTER 11, 132-151
11.1 Các giai đoạn Bệnh thận mạn theo KDIGO¹
Hướng dẫn của Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) năm 2012 cung cấp các cập nhật quan trọng so với hướng dẫn ban đầu của Kidney Disease Outcomes Quality Initiative (KDOQI) năm 2002² nhằm bổ sung nguy cơ đã được công nhận của albumin niệu vào mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) trong việc phân giai đoạn mức độ nghiêm trọng của bệnh thận mạn (CKD).
11.1.1 DANH PHÁP CKD HIỆN HÀNH ĐƯỢC SỬ DỤNG BỞI KDIGO
“CKD được định nghĩa là những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng thận, hiện diện trong > 3 tháng, có ý nghĩa đối với sức khỏe, và CKD được phân loại dựa trên nguyên nhân, phân loại GFR, và phân loại albumin niệu” như được trình bày dưới đây.
Tiên lượng của CKD theo phân loại GFR và albumin niệu: KDIGO 2012
KDIGO “khuyến nghị chuyển đến các dịch vụ chăm sóc thận chuyên khoa cho những người bị CKD” trong các trường hợp sau:
- Tổn thương thận cấp (AKI) hoặc sụt giảm GFR đột ngột kéo dài
- GFR < 30 mL/phút/1.73 m² hoặc các phân loại GFR từ G4 đến G5
- Phát hiện albumin niệu đáng kể một cách nhất quán (tỷ lệ albumin/creatinine [ACR] > 300 mg/g [> 30 mg/mmol] hoặc tốc độ bài tiết albumin [AER] > 300 mg/24 giờ, tương đương gần đúng với tỷ lệ protein/creatinine [PCR] > 500 mg/g [> 50 mg/mmol] hoặc tốc độ bài tiết protein [PER] > 500 mg/24 giờ)
- Tiến triển của CKD, được định nghĩa dựa trên một hoặc cả hai điều sau:
- Giảm một phân loại GFR (ví dụ, từ G1 xuống G2) kèm theo sụt giảm eGFR từ 25% trở lên so với mức nền
- Sụt giảm eGFR kéo dài hơn 5 mL/phút/1.73 m²
- Trụ hồng cầu trong nước tiểu, RBC > 20/hpf kéo dài và không giải thích được rõ ràng
- CKD và tăng huyết áp (HTN) kháng trị với điều trị bằng bốn hoặc nhiều thuốc hạ áp
- Bất thường kali huyết thanh dai dẳng
- Sỏi thận tái phát hoặc lan rộng
- Bệnh thận di truyền
KDIGO “khuyến nghị chuyển gửi kịp thời để lập kế hoạch liệu pháp thay thế thận (RRT) ở những người bị CKD tiến triển mà nguy cơ suy thận trong vòng 1 năm là từ 10% đến 20% hoặc cao hơn, được xác định bằng các công cụ dự đoán nguy cơ đã được xác thực” như trình bày dưới đây.
11.2 Các công thức tính eGFR dựa trên Creatinine huyết thanh³,⁴
Trong hơn 50 năm, công thức Cockcroft-Gault đã được sử dụng để ước tính độ thanh thải creatinine (CrCl) như một chỉ số thay thế cho GFR.
Công thức Cockcroft-Gault (để tính độ thanh thải creatinine ước tính)⁵:
trong đó tuổi được tính bằng năm, SCr bằng mg/dL, và cân nặng bằng kg. Công thức ban đầu sử dụng cân nặng thực tế. Ngày nay, cân nặng lý tưởng (IBW) thường được sử dụng vì kết quả cao sai lệch ở người béo phì.
Công thức Cockcroft-Gault vẫn được sử dụng cho một số mục đích định liều dược lý, nhưng phần lớn đã được thay thế bằng một trong các công thức eGFR của nghiên cứu Điều chỉnh Chế độ ăn trong Bệnh thận (MDRD) hoặc dạng cập nhật của nó, công thức CKD-EPI, chính xác hơn và không yêu cầu cân nặng.
Công thức eGFR MDRD⁶:
trong đó tuổi được tính bằng năm, SCr bằng mg/dL, và cân nặng bằng kg.
GFR MDRD là một ước tính của GFR sử dụng creatinine huyết thanh (SCr) và các yếu tố nhân khẩu học. Nó chưa được nghiên cứu rộng rãi ở các quần thể không phải là người da trắng hoặc da đen, trong khi dựa vào một Cr ổn định. Ước tính này có thể kém chính xác hơn đối với các giá trị GFR trên 60.